Bogotani yashil yuragi – zamonani eng katta osma bogʻlari

Shunisi qoyidadan holi emaski, u hattoki afsonaviy Seramidaga boʻlmish sovgʻadan ham koʻra keng miqiyosda – yashil devorlar 9 qavat tepaga gavdalangan va 2 qavat yer ostiga, ularni qoʻshma maydoni 3000 kv.m.ni tashkil qiladi. “Bogotani yashil yuragi”, uni shunday nomlaydi.

Vertikal bogʻni loyihalashtirish sakkiz oy vaqtni olgan, yana shuncha vaqt kerak boʻldi, hammasini joylashtirish uchun. Ignasio Solana ismli odam, Paisajismo Urbano dizaynerlik kompaniyasini boshqaruvchisi, Choko tropik regioniga ekspeditsiyani tashkillashtirdi, Kolumbiyani teranligiga, u yerdan oʻsimliklarni koʻchatlari olib kelingan. Hammasi boʻlib, bu yerda 115 000 alohida butalari bor, lekin faqatgina oʻn besh hil turlari, shunday terilganki, butun binoga toʻliq va monand  qoplama boʻlishi uchun.

Devorni shunchaki tuvaklar bilan ilib toʻldirish, va ularga toʻgʻri kelgan narsani ekishni ilojisi yoʻq. Agar siz vertikal bogʻni olmoqchi boʻlsangiz, siz yangi biotizim yaratishingiz kerak boʻladi, unda barchasi muhim – poydevordan mikroorganizmlargacha. Va boʻglarni oʻlchamlari qanchalik katta boʻlsa, shunchalik muvozanat qilish va butun birlikga olib kelish qiyin.

Solano va uning jamoasi toʻqnashgan eng qiyin narsa, bu bogʻ uchun irrigatsion tizim. Trubalarni qoʻyish va agatlarga suvni joʻnatishni oʻzi kam, hali turli oʻsimliklar uchun uni oʻgʻitlar bilan toʻyintirish kerak, soʻngra esa toʻkish va chiqindilarni qayta ishlash kerak. Muhandislar shunday noyob va samarali tizimni loyihalashtirishdiki, uni har ehtimolga koʻra patentlashga qaror qilishdi. Butun bino 40ta sektorga boʻlingan, ularni har biri ob-havo, quyosh radiatsiyasi, fasl, namlik va hokazoga qarab ishlaydi. Bu tizim bino kanalizatsiyasi bilan uygʻunlashgan va honadonlarda yashovchilardan chiqqan chiqindi suvlarini tozalash uchun qoʻllaniladi.

Ijodiy boshlanish va tabiyatga boʻlgan muhabbatidan tashqari vertikal bogʻ mualliflarini amaliy fikrlar ham boshqargan. Bu sezilarli sarmoyalar va katta mehnat – u nafaqat Bogotani bezaydi, balki shaharga katta foyda keltiradi. Loyihani haritasida koʻrsatilganday, bunday oʻlchamli vertikal bogʻ bir yilda 3100ta odam nafasi uchun kislorod ishlab chiqaradi, 775 kg ogʻir metallni singadi, 400 kg changni ushlab qoladi va 2000 tonna zararli bugʻlanish va gazlarni tozalaydi. Kolumbiya poytahtini eng markazida katta yashil tozalash stantsiyasi.

Bogʻ-bino ichida yashaydiganlar, imtiyozlar bilan foydalanadi. Oʻsimliklarni katta vazni tabiiy qalqon vazifasini oʻtaydi, nafaqat chang va shahar shovqinlaridan, balki termoizolyatsiya vazifasini ham oʻtaydi. Bu yerda yozda salqin va qishda issiq, qoʻshimcha energiyaga sarfisiz.