Dunyo miqyosidagi milliarder – Roman Abramovich

Roman Arkadevich Abramovich – rossiyalik tadbirkor, koʻp milliardli sharoitga ega inson, uning muvaffaqiyati biznes sohasida va yuqori hayotda yaqqol namoyon boʻladi. Roman Arkadevich Abramovich – butun dunyo hamjamiyat eʼtiborini doimiy ravishda jalb qiladigan voqealarni qanday yaratishni biladigan odam.

Boʻlajak milliarderning bolaligi oson kechmadi: 4 yoshida Roman yetim qoldi. Garchi u yahudiy oilasida tugʻilgan boʻlsa ham, Boris Abramovichning Sovet pasportida “millat ustunida “rus” deb yozilgan. Bola bir yoshga toʻlganda onasi vafot etdi, 3 yildan soʻng otasi Arkadiy Naximovich  Abramovich baxtsiz hodisa natijasida qurilish maydonchasida vafot etdi.

Ushbu fojiali voqeadan keyin Romanni Uxta oʻrmon xoʻjaligini taʼminlash boshqaruvchisi boʻlib ishlagan amakisi Leyb tarbiyasini oʻz qoliga oladi. Boʻlajak milliarder bolaligining koʻp qismini ushbu shaharda oʻtkazgan.

1974 yilda bolani ikkinchi amakisi Abram Abramovich oʻz qaramogʻiga oladi va uni Moskvaga olib ketadi. 232-maktabni tugatgach, Roman Abramovich armiya safiga kiradi va xizmatini oddiy havo mudofasi askari unvoni bilan tugatadi. Uxtaga kelganidan 2 yil oʻtgach, yigit mahalliy sanoat institutining oʻrmon xoʻjaligi boʻlimiga kiradi. Bu yerda boʻlajak tadbirkor oʻqishga qiziqish bildirmaydi, lekin u allaqachon oʻzining ajoyib tashkiliy mahoratini sezadi. Abramovich hech qachon oliy maʼlumotga ega boʻlmagan, biroq bu uning keyingi hayotiga taʼsir qilmagan.

80-yillarning oxiridan boshlab Roman tadbirkorlik faoliyatini boshlaydi. Yoshligida biznesmen oʻzining ishlab chiqarish korxonasini – polimer  oʻyinchoqlar ishlab chiqaradigan “Uyut” kooperativini sotib oladi. Abramovichning ushbu kompaniyadagi sheriklari keyinchalik Sibneft boshqaruviga qoʻshilishdi.

Tadbirkorligining keyingi bosqichi vositachilik va savdo operatsiyalari boʻldi. Bir muncha vaqt oʻtgach, qiziqishlar doirasi neft savdosiga oʻtadi. Uning tanishlar doirasi sezilarli nufuzli odamlar bilan toʻldirildi. Oʻsha paytda Roman Boris Berezovskiy bilan muloqotda boʻlar, shuningdek, Rossiya prezidenti Boris Yeltsinning oilasi bilan yaqin aloqada edi. Keyinchalik, bu aloqalar tufayli u Sibneft egasi boʻlishga muvaffaq boʻldi.

90-yillarning boshlarida Roman bir nechta kompaniyalarning asoschisi boʻldi. Keyinchalik u neft bozorida vositachilik operatsiyalarini amalga oshiruvchi "AVK" kompaniyasining rahbariboʻldi. Bu vaqtda Abramovich bilan bogʻliq birinchi janjal qayd etildi - 1992yilda u 4 million rubl miqdorida dizel yoqilgʻisini oʻgʻirlashda gumon qilinib hibsga olingan.

90-yillarning oʻrtalarida Roman integratsiyalashgan neft korporatsiyasini yaratish ustida ishlagan. 1998 yil bahorida Sibneft va Yukosni birlashtirishga harakat qilindi, ammo egalari oʻzaro kelisha olmaganliklari sababli bu gʻoya muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Abramovich bilan Berezovskiy oʻrtasidagi munosabatlardagi tanaffus ham shu yilga toʻgʻri keladi. Buning sababi ish va siyosiy kelishmovchilik edi.

1998 yilda ommaviy axborot vositalarida birinchi marta Abramovichning ismini tilga olindi. Shu vaqtgacha u soyada qolib ketar, shuning uchun uning tashqi koʻrinishini hech kim bilmasdi. Matbuot Roman Arkadevichning Rossiya prezidenti Boris Yeltsinning ishonchli vakili ekanligi hamda qizi va kuyovining xarajatlari uchun pul toʻlashi, siyosatchining 1996 yildagi saylovoldi kampaniyasini moliyalashtirishi haqida xabarlar paydo boʻlganda hamma narsa oʻzgardi. 

1999 yil dekabriga kelib, Abramovichning sarmoyasi 14 milliard dollar,deb baholandi. 2000-yillarning boshidagi biznesmenning eng yirik loyihalari orasida Oleg Deripaska bilan birgalikda Rossiya alyuminiy kompaniyasining tashkil etilishi alohida ahamiyat kasb etdi. Bundan tashqari, Roman Berezovskiyga tegishli ORT telekanalining aktsiyalarini sotib oldi va ularni Sberbankka sotdi. Sibneft rahbariyati shuningdek Aeroflotning nazorat paketinisotib oladi.

2001-2008 yillarda Abramovich Chukotka avtonom viloyatining gubernatori lavozimida ishlagan. 7 yil davomida u mintaqaning neft sanoatini muvaffaqiyatli rivojlantirishga erishgan. 

2003 yilda oligarx unga yaxshigina daromaddan tashqari katta mashhurlini ham olib kelgan biznes-shartnomani amalga oshiradi. Abramovich oʻsha paytda harob ahvolda qolgan Angliyaning "Chelsi" futbol klubini sotib oladi. Klubning qarzlarini toʻlagan Roman jamoa tarkibini yangilashga kirishadi. Nufuzli futbolchilar bilan koʻp millionlik shartnomalarning tuzilishi Rossiya va Buyuk Britaniya ommaviy axborot vositalarida keng oshkor qilinadi.

Taxminiy hisob-kitoblarga koʻra, ishbilarmon klubni rivojlantirish uchun 150 million funt sterling sarmoya kiritgan, bu narsa Rossiya matbuotida Abramovichni chet el sportini rivojlantirishda ayblovchi tanqidlar oqimi keltirib chiqargan. Mish-mishlarga koʻra, "Chelsi" ni sotib olishdan oldin, oligarx Moskvaning CSKA klubini sotib olishga urinib koʻrdi, ammo kelishuv amalga oshmadi. 

Sarmoyalar oʻzini oqladi – "Chelsi" klubi Myunhenning “Bavariya” jamoasini matchdan keyingi penaltilar seriyasida magʻlubiyatga uchratib, ilk bor UEFA Chempionlar Ligasida (Evropadagi engnufuzli klublararo turniri) gʻolib boʻldi.

Rossiya sporti ham ishbilarmonning eʼtiboridan chetda qolmadi - 2006 yil aprel oyida taniqli gollandiyalik futbolchi Gus Xiddink Rossiya milliy terma jamoasi bosh murabbiyi lavozimiga taklif qilindi. Buning tashabbuskori Roman Abramovich edi. U tashkil etgan “Milliy futbol Akademiyasi” Rossiya terma jamoasining murabbiylar tarkibining maoshi va yoʻl xarajatlarini toʻlaydi.

2009 yildan beri Roman Arkadevich Forbes Amerika moliyaviy-iqtisodiy jurnali tomonidan eʼlon qilingan sayyoradagi eng boy odamlar roʻyxatida 51-oʻrinni egallab turibdi. Soʻnggi yillarda Abramovich Rossiyadagi eng boy odam hisoblanmadi, chunki u doimiy ravishda milliarder Mixail Proxorovdan keyin 2-oʻrinda turardi.

2015 yil oxirida Roman Abramovichning kapitali 9,1 milliard dollar, deb baholandi, biznesmen Buyuk Britaniya, Frantsiya va Rossiyada villalariga ega. Oligarx shuningdek, ikkita yaxtaga egalik qiladi, ularning har biri vertolyot uchun platformalar bilan jihozlangan. 

340 million evroga baholanadigan mashhur "Abramovich Eclipse" yaxtasi zamonaviy raketalarni ogohlantirish tizimi va kichik suv osti kemasi bilan jihozlangan. Kema 50 metr chuqurlikka shoʻngʻiy oladi. Yaxta ishlab chiqarishda qimmatbaho yogʻoch, oʻq oʻtkazmaydigan shisha va qoplamadan foydalanilgan.

Oligarx ikkita zirhli limuzinga, sport avtomobillari toʻplamiga, shu jumladan Ferrari FXX va Bugatti Veyronga ega. Bundan tashqari,tadbirkor 2 ta shaxsiy samolyot - tadbirkorning xohishiga koʻra qaytajihozlangan bahosi 56 mln funtli Boeing 767 samolyoti va 2008 yilda sotib olgan qoʻshimcha 313X versiyasili Airbus A340 samolyotlarga ega.

Chukotka avtonom viloyatini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga qoʻshgan hissasi uchun Roman Abramovich 2006 yilda "Shon-sharaf"ordeni bilan taqdirlangan.

2014 yil oxirida milliarder Nyu-Yorkdagi Sharqiy 75-koʻchada joylashgan uchta shaharchani sotib olishga katta mablag ʼsarfladi.Tadbirkor ushbu binolarni besh qavatli uyga birlashtirishni rejalashtirgan.Shunga oʻxshash sotib olish Rossiyaga 70 million dollarga tushdi

Deklaratsiyaga koʻra, Abramovichning muhim mulki shahar atrofidagi koʻchmas mulkni oʻz ichiga oladi. Rossiya ommaviy axborot vositalarining xabarlariga koʻra, tadbirkor 2421,2 va 1131,2 kvadrat metrlik ikkita dangʻillama uyga egalik qiladi.

Tahlilchilarning taxminicha, Abramovichning ixtiyorida boʻlgan sanʼat asarlarining toʻplami ham yaxshigina qiymatga ega. Mustaqil ekspertlar uni 1 milliard dollarga baholaganlar. Maʼlumki, 2013 yilning yanvar oyida Abramovich Ilya Kabakovning taxminiy qiymati 60 million dollarga teng 40 ta asarlar toʻplamini sotib olgan.

Milliarder ikki marotaba uylangan. Uning birinchi turmush oʻrtogʻI asli Asrtaxanlik Olga Lisova boʻlgan va ularning munosabatlari1987 yildan 1990 yilgacha davom etgan. Abramovichning ikkinchi rafiqasi Irina Malandina. Sobiq styuardessa. Ular aviareys vaqtida tanishganlar. Bu nikohda ular besh nafar farzandli boʻlishgan – uch nafar qiz va ikki nafar oʻgʻil. Biroq 2007 yilda biznesmen bu xotini bilan ham ajrashdi.

Keyinchalik Roman oʻzi singari yirik va taniqli tadbirkor Aleksandr Jukovning qizi Darya Jukova bilan tanishadi va bu juftlikda ikki nafar farzand dunyoga keladi. Taqdir taqozosi bilan 2017 yilda ular ajrashadilar.

2018 yilda Roman Arkadevichning boyligi oshdi.Deklaratsiya qilingan summa 11,7 milliard dollarga yetdi, bahorda tadbirkor fuqaroligini olish uchun Isroil rasmiylariga murojaat qildi.

Gap shundaki,  Abramovichning mamlakatdagi yirik bizneslari boʻlishiga qaramasdan unga Britaniya vizasini uzaytirishda rad javobi berilgan. Endi Abramovich Buyuk Britaniyaga kira olishi uchun Isroil pasportini rasmiylashtirishi kerak. Toʻgʻri, bunga erishish uchun Abramovich sharqiy davlat iqtisodiyotiga bir qator sarmoyalar kiritishi lozim. Tadbirkor bir necha biznes loyihalariga homiylik qilgan – Tel-Aviv universitetiga 30 million dollar xayriya qildi. Shaxsiy foydalanish uchun Abramovich ilgari Isroilda aktrisa Gal Gadotga tegishli boʻlgan 28 million dollarlik mehmonxonani sotib olgan.

Birlashgan Qirollikda Abramovichni yoʻqotadigan narsa bor. Biznesmen mashhur "Chelsi" klubiga 2 mld dollar sarmoya kiritgan, bundan tashqari uning aktivlariga oltin qazib olish biznesi, energetika korxonalari va uyali aloqa kompaniyasining aktsiyalari kiradi. Milliarder shuningdek, Londonning eng nufuzli Kensington hududidagi qasrga, Knightbridge-dagi 6 qavatli uyga va Gʻarbiy Sasseksdagi mulkka egalik qiladi.

Endi Roman Abramovich Rossiya kinosini qoʻllab-quvvatlash fondini ochmoqchi. Tadbirkor kinoi jodkorlarning ehtiyojlari uchun har yili 1milliard dollargacha mablag ʼajratishni rejalashtirmoqda. Agar filmning tijoriy muvaffaqiyati boʻlsa, fond daromadning bir qisminiga egalik qiladi.