Ibn Sino sogʻlom yashash uchun qanday 6 ta qoidani tavsiya qilgan va ular bugun ham ishlaydimi?
Ha, ishlaydi: Ibn Sino «Tib qonunlari» asarida sogʻliq uchun toza havo, me'yorli ovqat, harakat, uyqu va ruhiy xotirjamlikka eʼtibor berishni tavsiya qilgan, bu maslahatlarning koʻpi hozirgi shifokorlarning umumiy tavsiyalariga mos keladi. Keling, ularni birma-bir koʻrib chiqamiz.
Ibn Sino kim va «Tib qonunlari» nima?
Abu Ali ibn Sino 980-yilda Buxoro yaqinidagi Afshona qishlogʻida tugʻilgan. «Tib qonunlari» uning eng mashhur asari boʻlib, besh kitobdan iborat. Bu kitob asrlar davomida Sharqda ham, Yevropa universitetlarida ham tibbiyot darsligi sifatida oʻqilgan.
Toza havo: nafas olish ham davo
Ibn Sino havo sifatiga katta ahamiyat bergan. Dimiq, yopiq xonada uzoq oʻtirish tanaga foyda bermasligini taʼkidlagan. Bugun ham xonani muntazam shamollatish sogʻliq uchun foydali ekani aytiladi.
Ovqat: me'yor va tartib
Ibn Sino ovqatda me'yorni saqlashni, oldingi ovqat hazm boʻlmay turib yangisini yemaslikni maslahat bergan. Uning fikricha, ortiqcha yeyish ham, juda kam yeyish ham foyda bermaydi. Bu fikr hozirgi ortiqcha va tartibsiz ovqatlanishdan saqlanish haqidagi maslahatlarga yaqin.
Harakat va dam olish muvozanati
Ibn Sino tana uchun mutadil harakatni foydali deb bilgan. U charchagunga qadar zoʻriqmaslikni, harakat bilan dam olishni almashtirib turishni tavsiya qilgan. Zamonaviy shifokorlar ham muntazam, oʻrtacha jismoniy faollikni asosiy qoidalardan biri deb koʻrsatadi.
Uyqu: ham kam, ham koʻp emas
Ibn Sino uyqu va uygʻoqlik oʻrtasidagi muvozanatni sogʻliqning muhim shartlaridan biri deb hisoblagan. Juda koʻp uxlash ham, uyqusizlik ham tanani holsizlantirishi mumkinligini yozgan. Zamonaviy tadqiqotlar ham muntazam va yetarli uyquning ahamiyatini koʻrsatadi.
Kayfiyat va ruhiy xotirjamlik
Ibn Sino ruhiy holatning tanaga taʼsirini yaxshi tushungan. Gʻazab, qoʻrquv va qaygʻu salomatlikka zarar yetkazishi mumkinligini yozgan. Bugun stress va sogʻliq bogʻliqligi haqida koʻp gapiriladi, bu fikr shunga yaqin.
Bugun qaysi qoidadan boshlaysiz?
Hammasini bir kunda oʻzgartirish shart emas. Bugun bitta qoidani tanlang: xonani shamollating, kechqurun erta uxlang yoki ovqatni oʻz vaqtida yeng. Kichik odat vaqt oʻtib katta oʻzgarish beradi.
Koʻp beriladigan savollar
Ibn Sino qachon yashagan? Ibn Sino 980-yilda tugʻilib, 1037-yilda Hamadonda vafot etgan.
«Tib qonunlari» nechta kitobdan iborat? Asar besh kitobdan iborat va Yevropada «Canon» nomi bilan mashhur boʻlgan.
Ibn Sino maslahatlarini bugun ham qoʻllasa boʻladimi? Umumiy qoidalar, masalan meʼyorli ovqat, uyqu va harakat, hozirgi tavsiyalarga mos keladi. Ammo kasallikni davolash uchun albatta shifokorga murojaat qiling.
Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.
