Kuzda barglar nega sargʻayadi va qizaradi?
Barglar kuzda yashil rang beruvchi xlorofill parchalanib, ostida yashiringan sariq va to‘q sariq pigmentlar ko‘ringani uchun sarg‘ayadi. Ba’zi daraxtlarda qizil rang kuzda yangi hosil bo‘ladigan antosianin pigmentidan paydo bo‘ladi. Quyida bu jarayon qanday kechishini ko‘rib chiqamiz.
Barglar kuzda yashil rang beruvchi xlorofill parchalanib, ostida yashiringan sariq va toʻq sariq pigmentlar koʻringani uchun sargʻayadi. Baʼzi daraxtlarda qizil rang kuzda yangi hosil boʻladigan antosianin pigmentidan paydo boʻladi. Quyida bu jarayon qanday kechishini koʻrib chiqamiz.
Yashil rang qayerdan keladi
Barglardagi xlorofill moddasi quyosh nurini yutib, daraxtga oziq tayyorlashga yordam beradi. Aynan shu modda bargga yashil rang beradi. Yoz davomida u boshqa ranglarni yashirib turadi.
Kuz kelganda nima oʻzgaradi
Kunlar qisqarib, havo soviy boshlaydi va daraxt qishga tayyorlanadi. U yangi xlorofill ishlab chiqarishni kamaytiradi, mavjud xlorofill esa asta parchalanadi. Yashil rang shu tariqa susayib boradi.
Sariq va toʻq sariq ranglar
Sariq va toʻq sariq rang beradigan karotinoid pigmentlari bargda yozda ham boʻladi, faqat xlorofill ularni yopib turadi. Yashil rang yoʻqolgach, bu ranglar koʻrinib qoladi. Shuning uchun qayin va boshqa koʻp daraxtlar kuzda tillarang tusga kiradi.
Qizil rang qayerdan paydo boʻladi
Baʼzi daraxtlarda, masalan zarangda, kuzda antosianin degan qizil pigment yangidan hosil boʻladi. Shu sababli qizil barglar sariq barglardan farqli ravishda kuzda yangidan rangga kiradi.
Barglar nega toʻkiladi
Qish oldidan daraxt barg bandi tagida ajratuvchi qatlam hosil qiladi. U bargga suv va oziq kirishini toʻxtatadi, barg esa asta uzilib, yerga tushadi. Shu yoʻl bilan daraxt qishda suvni tejaydi.
Ranglar nega har yili farq qiladi
Kuz ranglarining yorqinligi ob-havoga bogʻliq. Quyoshli kunlar va salqin tunlar odatda rang yorqinroq boʻlishiga yordam beradi, nam va bulutli kuzda esa ranglar xiraroq koʻrinishi mumkin.
Koʻp soʻraladigan savollar
Barglar nega sargʻayadi?
Yashil xlorofill parchalanib, ostidagi sariq pigmentlar koʻrinib qoladi.
Qizil rang qayerdan paydo boʻladi?
Baʼzi daraxtlarda kuzda antosianin pigmenti yangidan hosil boʻladi.
Barglar nega yerga toʻkiladi?
Daraxt qishda suvni tejash uchun barg bandi tagida ajratuvchi qatlam hosil qilib, bargdan voz kechadi.
Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.
