Qiziqarli dunyo: Dunyo okeaninig 10 ta siri

Suv osti sharsharasini eslatuvchi effektni Le-Morn-Braban (Mavrikiy davlati) yarimorili qirgʻoqlari yaqinida tomosha qilish mumkin. U yerda kuchli oqimlar oʻtadi, suv, korallarga toʻla notekkis yerlardan, olib keladigan oqim qum va loyqalarning oʻramalarini yuzaga keltiradi. Suv oqimlari kaskad boʻlib suv tagidan oqib otadilar va suv osti sharsharasi yaratadi degan taasurot tugʻdiradi.

Hind okeanida dengizchilar yuz yillardan beri, uning maʼlum joylarida suv koʻk tangdagi yogʻduga ega ekanligini koʻrganlar. Bu fenomen barcha dengizchilarni oʻziga tortgan. Faqtgina yaqinda, 2005 yili yogʻdu siri yechilgan edi. Yogʻdulanayotgan sut effektini suvlarga biolyuminissent hususiyatlarga ega boʻlgan bakteriyalar berar ekan. Ular dengiz mavjudotlarini oʻziga chaqirish uchun “yonar” ekanlar.

Oregon shtatida ocean qirgʻogʻida sirli voronka mavjud boʻlib, uni “yer osti dunyosi eshiklari” deb ataydilar. Suv koʻtarilishi vaqtida botiqqa suv quyiladi va tubiga yetganda 6 metr balandlikka qalqib chiqadi. “Quduq” qanday paydo boʻlganini olimlar hali ham bilmaydilar. Unga hali xech kim tushmagan. Taxminlarga koʻra, voronka suv osti okeanik gʻorlar bilan bogʻliq.

Baʼzan, yomgʻirlar mavsumida, dengiz va okeanlarning qirgʻoq oldi suvlari qizil boʻlib qoladi. “Qizil suv koʻpayishi” qoʻngʻir suv oʻtlarining massali keskin koʻpayib ketishi natijasida vujudga keladi. Bu biomassa barcha kislorodni yutadi va suvni hayot uchun toʻgʻri kelmaydigan qiladi.

Syurrealistik muz gullarni Shimoliy Muz okeanida koʻrish mumkin. Ular suv ustidagi havo quruq boʻlib qoliganida va unung harorati suv yuzasidagidab koʻra pastroq boʻlganida “ochiladilar”. Okeanik gullar maysazori koʻz oldingizda paydo boʻlishi mumkin va bir soniyada gullar diametrida 8-10 santimetr oʻsib chiqadi.

Burmud uchburchagi Atlantika okeanida joylashgan. Tinch okeanida esa, uning analogi mavjud. Miyakedzima oroli yonidagi joyni Ajdar uchburchagi deb ataydilar, u koʻpincha juda kuchli boʻron va dovullarga uchraydi. U dovullar yoʻq joydan birdaniga paydo boʻladilar. Bu regionda na baliqlar, na qushlar yashamaydilar, baliqchilar esa, unga yaqinlashmaslikka harakat qiladilar. Nima uchun Bermud uchburchagidan hamma qoʻrqishining koʻp sabablari mavjud, lekin bu boshqa mavzu.

Boltiq va Shimoliy dengizlarning uchrashuvida Galoklin – aniq chegara vujudga keladi. Bu hodisani Jak Iv Kusto shunday nomlagan edi. Hodisa ularning suvlarining turli xil “strukturalari” bilan bogʻliq: harorati, zichligi, tuzlilik darajasi. Bunday hodisani Daniyada kuzatish mumkin.

Baʼzi okeanik suvlarda ilonlar yashaydilar – sharoitlarning kesishuvi natijasida suv osti boʻlib qolganlar. Avvallari ular yerda yashaydigan mavjudotlar boʻlganlar. Keyin, nomaʼlum sabablarga koʻra suvga oʻtib olganlar va u yerda oʻz qurbonlarini ovlaydilar. Ilonlar terisi orqali kislorodni suvdan singdirib olib nafas ola oladilar. Suv ostida bir necha soat davomida boʻlgandan keyin, ular suv yuzasiga nafas olish uchun chiqadilar.

Bahaybat, katta kuchli suv oʻramalari tor boʻgʻozlarga hos hodisa boʻlib, ular uchun suv koʻpayishi va kamayishi tabiatlari xarakterlidir. Bu jarayonlarning choʻqqilarida turli yoʻnalishlarning suvlari toʻqnashadi va voronkalar (oʻramalar) paydo qiladilar. Ular kemalar halokatlari joylari boʻlishlari mumkin.

Drayverlar baʼzan olovtana, yoki ilmiy tilda - pirosomalar kabi suv osti mavjudotlari bilan toʻqnash kelishga muvaffaq boʻladilar. Bu koʻplab mayda mavjudotlarning yigʻilishi boʻlib, ular birlashib kitning oʻlchamlariga yetishlari mumkin.