Qiziqarli sayohat: Janubiy qutbdagi hayot haqida 10ta aql bovar qilmas faktlar, ulardan soʻng usha yerda boʻlgin keladi

Janubiy qutbni yer sharini eng chekkasida noyob joylashishi tufayli, bu yerda quyosh koʻrinmaydi, Yerning boshqa hech qaysi joyida bunday emas. Kim kun botishini tomosha qilishni yoqtirsa, Janubiy qutbda aniq boʻlishi kerak, chunki bu yerda eng uzoq vaqt davom etadigan kun botishi bor. Sayora oʻqini ogʻishi tufayli Janubiy qutbda bir yil ichida bitta kun chiqishini va bitta kun botishini kuzatish mumkin.

Koʻchada ishlaydiganlar uchun, soatlar kerak boʻlmaydi. Va nihoyat kun chiqganidan soʻng, u osmon boʻylab aylanadi va asta sekinlik bilan yoz oʻrtasigacha koʻtariladi, bundan soʻng asta-sekinlik bilan ufqga qarab tushadi. Quyosh 24 soat davomida osmonda aylangani uchun, joriy kun vaqtini aniqlash juda oson.
Va agar u maʼlum bir bino yoki orientir ustida maʼlum bir vaqtda joylashgan boʻlsa, demak u har kuni huddi shu vaqtda shu joyda boʻladi. Masalan, mahalliy tadqiqotchilar biladiki, agar Quyosh metereologik zondli machta ustida joylashgan boʻlsa, demak oshxonaga yoʻl olish mumkin.

Odam Janubiy qutbga kelganida, unga u yerda yurish nisbatdan oson. Muz presslangan va kristallangan, va bu uni sirpanchiq qiladi. Shuningdek yuza bu yerda juda yassi.
Biroq, Janubiy qutb deyarli 3 000 metr qalinligidagi muz plitasi ustida joylashgan, shuning uchun stantsiyaga kelayotgan odamlar, aslida 3 kilometr dengiz sathi usitda joylashgan. Bagajni qoʻlda olib yurish kerakligini hisobga olsa (hech qanday yuk tashuvchilar va yuk moshinalari yoʻq), bu birdaniga seziladi. Shuningdek, balandlik tufayli, oʻrganmagan odamlarda bosh aylanishi mumkin.

Natijada, organizm katta balandlikga koʻnikadi, lekin fiziologik tarzda yana bitta nojoʻya taʼsir boʻlishi mumkin. Aniqrog qilib aytadigan boʻlsak, atmosfer hodisa seziladi, va uni faqatgina qutblarda kuzatish mumkin. Barometrik bosim tushganida, havo zichlashadi, markazdan qochma kuchni yaratib.
Bu kuch atmosferani ekvatorga “tortadi”, mazmunan uni qutbli joylarda yupqaroq qilib. Janubiy qutbda 3 kilometr balandligida nozik havo hisobiga doimiy uykuchanlik hissi tugʻilishi mumkin, odatda togʻlarda kuzatiladigan.

Janubiy qutb tadqiqotchilari qisqagina yoz mavsum davomida jonlangan joy bilan mamnun boʻlishsa ham, qishlagani bu yerda tahminan 50 kishilik guruh qoladi. Fevral oyidagi soʻngi samolyotdan oktyabr ohiri yoki noyabr boshigagi keyingi samolyotgacha, ular butun dunyodan uzulgan holda yashashadi. Agar kasal boʻlib qolsangiz yoki yolgʻizlikda aqldan ozishni boshlasangiz, hech kim yordamga kelmaydi – chunki qishda Antarktidada aviatsion yoqilgʻi va gidravlik suyuqlik muzlab qoladi.

Oʻzini ilmga bagʻishlamoqchi boʻlganlar uchun, bu qish juda uzun boʻlishi mumkin. Uzoq kun botishidan va tahminan bir oy oqshomidan soʻng tun boshlanadi, u bir necha oy davom etadi. Baʼzi odamlar mavsumli affektiv buzilishidan azob chekishadi, uning ustiga ustak huddi shu 50ta odam bilan bir nechta hafta ketma-ket ishlash vaziyatni yanada qaltislashtiradi.
Bu sharoitlar hattoki eng bosiq odamni ham injiq qilib qoʻyadi. Bu hammaga xar xil taʼsir qilsa ham, quyosh nurini yoʻqligi, har kuni bir hil yuzlarni koʻrish va cheksiz qorongʻulik dahshatli kinodan hech ham qolishmaydi.

Janubiy qutbda juda sovuq boʻlsa ham, termometr koʻrsatkichi kamdam kam Tselsiy boʻyicha -73 gradusdan tushadi. Lekin bu sodir boʻlganida, mahalliy aholida sayoraning eng eksklyuziv birodarlig aʼzosi boʻlish imkoni paydo boʻladi: “Klub 300”. Olimlar tadqiqot stantsiyasi saunasida yalangʻoch toʻplanadi va uni Tselsiy boʻyicha 93 gradusgacha qizdiradi.
Hamma yahshilab terlaganidang soʻng, odamlar faqatgina etigni kiyib tashqariga yugurib chiqishadi Janubiy qutbni geografik markeriga, u yerda rasmga tushishadi. Rasmlarda bu odamlar kumush rangli muzlagan ter bilan qoplangan boʻlib tushishadi.

Yuqorida aytilganiday, Janubiy qutb 3-kilometrli muz plitasida joylashgan. Va muz yer yuzasida yotganida, u sirpanish hususiyatiga egadir. Geografik Janubiy qutb siljimayotgan boʻlsa ham, uning muzdagi markeri ustidagi binolar har kuni 2,5 smga siljiydi yoki yiliga 9 metrdan ortiqroqga. Shuning uchun geodezistlarga har yili Janubiy qutbni aniq joylashishini aniqlash kerak va markerni siljitish kerak.

Yugurish – qomatni saqlash uchun yaxshi usul, lekin kuchli sovuqda u oʻpkalarni toʻgʻri maʼnoda kuydirishi mumkin. Baribir, koʻpchilik butun dunyoni yugurib oʻtgani haqida maqtanishdan oʻzlarini tiya ololmaydi. Janubiy qutbda buning uchun 20 qadam yetadi. Hammasi vijdonan boʻlishi uchun, stantsiyada har yili yugurish boʻladi, Janubiy qutb marker atrofida.

Vaqt zonalari 15ta gradus kengliklari bilan boʻlingan. Bu zonalar kengligi ekvatorda kattaroq (tahminan 111 kilometr). Ekvatordan esa ular shimol va janubga ketadi, doimo torayib, hamma 24ta zona Yer qutblarida koʻrishmagunicha. Janubiy qutbda yashayotib, istalgan vaqt mintaqasiga kirish mumkin, bir necha qadam qilib. Odatda bu faqatgina qiziqarli fakt, lekin Yangi yil arafasida katta bayram boshlanadi. Faqatgina eng chidamlilar, 24ta Yangi yilni ketma-ket oʻtkazay oladi.