Qahva haqida kutilmagan faktlar

Ertalabki bir piyola qahvani hamma biladi. Lekin uning ortida Indoneziyadagi mushuksimon hayvon, Betxovenning odati va kosmosdagi espresso mashinasi turibdi. Mana, qahva haqida kam eshitiladigan faktlar.

Eng qimmat qahva hayvon oshqozonidan chiqadi

Indoneziyada Kopi Luwak degan qahva bor. Uni luvak (civet) degan kichik hayvon „tayyorlaydi“: qahva mevasini yeydi, donlar uning oshqozonida fermentatsiyadan oʻtib, tashqariga chiqadi. Mahalliy aholi donlarni yigʻib, yuvib, qovuradi. Bir kilogrammi ming dollardan qimmatga tushishi mumkin.

Qahva daraxti aslida buta

Tabiatda u oʻn metrgacha oʻsadigan doim yashil buta. Plantatsiyalarda esa uni uch metr atrofida kesib turishadi — hosil terish oson boʻladi, buta ham uzoqroq yashaydi. Bir tup yiliga oʻrtacha bir yarim kilogramm quruq don beradi.

Avval qahvani qaynatib ichishgan

Yaman va Efiopiyada odamlar dastlab qahva mevasini suvda qaynatib ichgan — choy damlashga oʻxshab. Donni qovurib, maydalash keyinroq paydo boʻldi. Bugungi qahvaga oʻxshash ichimlik XV asrga kelibgina tarqaldi.

Barglaridan ham ichimlik qilishadi

Sumatrada qahva daraxtining quritilgan barglarini qaynatib ichishadi. Taʼmi qora va yashil choy oraligʻida. Kofein barglarda donga qaraganda kam, antioksidantlar esa koʻp.

Kuniga ikki milliard piyola

Dunyoda bir kunda ichiladigan qahva ikki milliard piyoladan oshadi, bu sohada millionlab odam ishlaydi. Qahvani koʻpincha „neftdan keyingi ikkinchi savdo mahsuloti“ deyishadi, lekin bu keng tarqalgan mubolagʻa.

Betxoven donlarni sanagan

Lyudvig van Betxoven qahvani juda yaxshi koʻrgan va har piyolaga roppa-rosa oltmishta don sanab solgan. Uning fikricha, aynan shuncha don eng yaxshi taʼm beradi.

Qahva doni — bu meva urugʻi

„Qahva doni“ aslida qizil yoki sariq rezavor mevaning urugʻi. Meva gilosga oʻxshagani uchun uni „qahva gilosi“ ham deyishadi. Har bir mevada odatda ikkita don boʻladi, shirin qobigʻidan esa baʼzan choy damlashadi.

Kosmosda ham espresso bor

Xalqaro kosmik stansiyada oddiy usulda qahva qaynatib boʻlmaydi — vaznsizlikda suv suzib yuradi. Italiyalik muhandislar ISSpresso degan maxsus mashina yasab, kosmosga yuborishgan. Undan birinchi piyola 2015-yilda ichilgan.

Koʻp beriladigan savollar

Qahvada kofeindan boshqa nima bor?

Yuzlab kimyoviy birikmalar, antioksidantlar va B guruhi vitaminlari.

Nega qahvadan keyin yurak tez uradi?

Kofein asab tizimini qoʻzgʻatadi va adrenalin ishlab chiqarilishini oshiradi.

Qaysi davlat eng koʻp qahva ichadi?

Jon boshiga hisoblaganda — Finlyandiya.