Futbol haqida 10 qiziqarli faktlar

Yer sharining barcha burchaklarida hamma bilib, sevadigan, tarixi boy oyin futbol praktikasidan eng aqlbovar qilmas faktlarining yigʻmasini sizga havola etamiz.

Mashxur qoʻshiqchi Xulio Iglesias yoshligida golkiper boʻlib, Madrid shahrining “Real” klubda oʻynagan. Ammo, uning sportchi karerasi 20 yoshligida, avariyaga uchrab, klinikada 3 yilga yaqin yotib davolanganidan soʻng tugadi. U shol boʻloib qolib, uning faqat yuqori qismdagi aʼzolari harakatlana olardi. Boʻlajak yulduz musiqa asboblarida oʻynashni oʻrganib oldi va keyinchalik mashxurlikka etishdi.

Braziliyada futbol musobaqalarining biri davomida stadionning yashil gazoni ustiga shiddatli shamol parashyutchilarni uchirib olib kelib qoʻygan. Ulardan biri toʻpni tutishga tayyor boʻlib turgan golkiperning ustiga tushgan. Natijada toʻp darvoza toʻriga kirib ketdi, hakam esa, jabr koʻrgan klubning murojaatlarini rad etib, golni hisobga oldi va osmondan tushushni “samo kuchlarining intersessiyasi” deb tushuntirdi.

Futbolistlarning formasi numerovkasi 80 yildan ortiq mavjud boʻlib, birinchi marta sonlarni “Chelsi” va “Arsenal” ekipirovkalariga 1928 yili kititishga qaror qilingan edi. Matchlar statistikasiga koʻra oʻsha kuni London futbol klublari futbolistlarining orqalarida 1 dan 11 gacha raqamlar koʻrinib turgan. Bu praktika faqat 10 yildan keyingina mutloq oʻrnashib oldi va xozirgi kunga kelib nomer bu oʻyinchilarning oʻz oʻrnini belgilash hamda koʻpchilik mashxur futbol yulduzlarining ajralib turish belgisidir. Jamoalarda doimiy raqamlarni oʻyinchilarga maxkamlab qoʻyilgandan keyin ular bu raqamlar ostida umrining oxirigacha qolganlar. Buning turli sabalari bor boʻlib, koʻpincha u klubning yutuqlari va tarixiga kiritilgan bebaho hissasi uchun berilgan. Shu bilan bir qatorda motamsaro sabablari ham boʻlib, fojeali halok boʻlganlar hurmatini yodga olib ham qoldirilgan. Masalan, “Milan” futbol klubi 6 va 3 raqamlarini jamoa sardorlari, Barezi va Maldini ortidan umrbod maxkamlab qoʻyishgan. Bu bilan ular shu raqamlarni ishlatishni hamma uchun taʼqiqlab qoʻyishgan.

Boshqa mundirlashlar bilan ham vaziyat shunday. Lekin, boshlayotgan futbolchi yoki unchalik eʼtibor bermaydigan professional uchun maxsus ekipirovka doʻkonlari mavjud. Bu yerda ham forma, ham fotbol shitkilari, ham butsi bor. Ukrainadagi, futbol shitkilari ham sotiladigan, bu yoʻnalishdagi mashxur doʻkonlardan biri bu Dribling sport anjomlari doʻkonidir. Mundirlashni uydan turib, on-line holda buyurtma qilish imkoni bor.

Hammaga maʼlum boʻlganidek, Angliya futbol fanatlari eng bashorat qilib boʻlmaydiganlar boʻlib, ular oʻz klublariga alqbovar qilmas darajada mehr qoʻyadilar va ular uchun koʻp narsaga tayyordirlar. Ammo, statistikaga koʻra, davlatga etkazilgan ziyon oʻnlab million funt sterlingni tashkil etmoqda.

1969 yil noyabrida Angliyada futbol tarixi yoʻllaridagi eng tartibsiz baxslardan biri boʻlib oʻtdi. “Totengxem yoshlar klubi” va “Xau-li” klublari yutuq uchun shunchalar darajada qoʻpol kurashdilarki, natijada hakam oʻyinda ishtirok etganlarni (bir kishini gospitalizasiya qishga toʻgʻri kelgan), hamda hakam yordamchisini jazolashiga toʻgʻri kelgan.

Uzoq davom etgan uchrashuvlardan biri uch sutkaga yaqin davom etgan boʻlib, Irlandiyaning ikki klubi 66 soat mobaynida gʻolibni aniqlay olishmagan. Bu hodisa 1981 yili 3 avgustda boʻlgan.

Buyuk Britaniyada maʼlumki, tuman tez-tez boʻladigan hol. Biroq bunaqasi ham boʻlgan, shotland klublari uchrashuvida koʻrish sharoiti shunchalar yomonlashib ketganki, raqiblar moʻljal ola olmay qolib, toʻpni yoqotgan va bir-birini koʻrmaganlar. Bir payt hakamga juda koʻp oʻyinchilar yigʻilib qolgandek tuyulgan va u zaxiradagi oʻyinchilar oʻtirish joyiga borib qaragan. Hakam u yerda xech kimni topa olmagan va darxol oʻyinni toʻxtatgan. Maʼlum boʻlishicha, maydonga bir vaqtning oʻzida, oʻttizdan ortiq oʻyinchi tushib ketgan ekan.

Oʻz vaqtida turnir jadvalining yuqori oʻrinlarini egallagan, “Kakova” Braziliya futbol klubi kutilmaganda ichki ishlar vazirligi farmoni bilan tarqatib yuborilgan. Aslida klubning aksar qatnashchilari polisiyachilar boʻlgan boʻlib, oʻz jamoalari oʻyinlariga stadionga polisiya kiymida juda koʻp fanatlar kelganlar. Shaharda ommaviy tartibsizliklar yuz berar, stadion tribunalarida esa biror ham qonunbuzarlik holati qayd etilmagan edi.

Bidgosh shaharchasida (Polsha), koʻp muxlislar eʼtiborini oʻziga tortgan, juda qiziqarli match oʻtkazildi. Mahally bitta gazeta muxbirlari bir oila aʼzolaridan tashkil topgan (hammaligi Osinskiydegan gʻist teruvchining oʻgʻillari ekan) jamoaga qarshi turdilar. Aka-ukalar magʻlub boʻlgan boʻlsalarda, biroq muxlislar xurmat bilan unikal klubning murabbiy va menedjerlariga qarsak chaldilar.

Ajablanarli, ammo Amerikaning Yuta shtatida bu oʻyinni faqat shunday bir fakt bilan oʻynashar ekan: arena ibodatxonadan 1.5 milya uzoqlikda joylashishi shart. Boshqa mashxur sport oʻyinlari uchun bu masofa 0.5 milyani tashkil etishi kerak ekan.