Sport

Sindarov va Gukesh: jahon chempionligi matchi qachon, qanday oʻtadi va Toshkent vaqti bilan qachon kuzatish kerak

Ha, oʻzbekistonlik Javohir Sindarov 2026-yil 24-noyabrdan 11-dekabrgacha Jenevada amaldagi jahon chempioni Gukesh bilan shaxmat boʻyicha jahon chempionligi uchun oʻynaydi. Match 14 partiyadan iborat, birinchi boʻlib 7,5 ochkoga yetgan oʻyinchi chempion boʻladi. Quyida match sanasi, formati, vaqt nazorati, mukofot fondi va Toshkent vaqti bilan qachon kuzatish kerakligini oddiy tilda tushuntirdik. Maʼlumotlar FIDE eʼlonlari va ochiq manbalar boʻyicha 2026-yil noyabr holatiga tekshirilgan.

Sindarov va Gukesh: jahon chempionligi matchi qachon, qanday oʻtadi va Toshkent vaqti bilan qachon kuzatish kerak

Ha, oʻzbekistonlik Javohir Sindarov 2026-yil 24-noyabrdan 11-dekabrgacha Jenevada amaldagi jahon chempioni Gukesh bilan shaxmat boʻyicha jahon chempionligi uchun oʻynaydi. Match 14 partiyadan iborat, birinchi boʻlib 7,5 ochkoga yetgan oʻyinchi chempion boʻladi.

Quyida match sanasi, formati, vaqt nazorati, mukofot fondi va Toshkent vaqti bilan qachon kuzatish kerakligini oddiy tilda tushuntirdik. Maʼlumotlar FIDE eʼlonlari va ochiq manbalar boʻyicha 2026-yil noyabr holatiga tekshirilgan.

Match qachon, qayerda va kim bilan: asosiy maʼlumotlar

Shaxmat boʻyicha jahon chempionligi matchi 2026-yil 22-noyabrda Jenevada (Shveytsariya) ochilish marosimi bilan boshlanadi. Birinchi klassik partiya 24-noyabrda oʻynaladi, 14-partiya esa 11-dekabrga rejalashtirilgan. Agar hisob 7:7 boʻlib qolsa, tiebreak oʻyinlari 12-dekabrda oʻtkaziladi. Oʻyinlar Jeneva yaqinidagi Kologni shaharchasida, Fondation Martin Bodmer binosida boʻladi.

Maydonga ikki yigit chiqadi: amaldagi jahon chempioni hindistonlik Gukesh Dommaraju va uning raqibi, oʻzbekistonlik Javohir Sindarov. FIDE tadbirni «Salesforce FIDE World Championship Match 2026» nomi bilan eʼlon qilgan.

Muhim aniqlik: bu koʻp ishtirokchili turnir emas, ikki kishi oʻrtasidagi match. Koʻpchilik uni 2026-yil bahorida Kiprda oʻtgan Nomzodlar turniri bilan adashtiradi. Nomzodlar turniri raqibni aniqlaydi, jahon chempioni unvoni esa aynan shu matchda hal boʻladi.

Gukesh unvonni 2024-yil 25-noyabrdan 12-dekabrgacha Singapurda oʻtgan matchda Ding Liren ustidan gʻalaba qozonib olgan. FIDE yangi matchni «tarixdagi eng yosh jahon chempionligi» deb atagan, chunki ikkala oʻyinchi ham boshlanishida 20 yoshda. Bu oʻzbek ishqibozlari uchun ham noyob imkoniyat: shaxmat dunyosining eng yuqori choʻqqisida bizning vatandoshimiz oʻynaydi.

Javohir Sindarov kim: Toshkentdan jahon chempionligi uchrashuvigacha

Javohir Sindarov kim: Toshkentdan jahon chempionligi uchrashuvigacha

Javohir Sindarov 2005-yil 8-dekabrda Toshkentda tugʻilgan, yaʼni match boshlanganda u 20 yoshda. Grossmeyster unvonini 2019-yil martida, 12 yosh 10 oy 8 kunligida olgan va oʻsha paytda tarixdagi eng yosh ikkinchi grossmeyster boʻlgan.

Katta natijalaridan biri 2025-yilgi Jahon kubogi: Sindarov turnirni 16-raqamli reyting bilan boshlab gʻolib boʻldi va Jahon kubogi tarixidagi eng yosh hamda birinchi oʻzbek gʻolibi boʻldi. Finalda xitoylik Wei Yi bilan ikki klassik partiya durang tugagach, tiebreakda 2:0 hisobida yutdi. Aynan shu gʻalaba unga Nomzodlar turniriga yoʻllanma berdi.

U shuningdek, 44-shaxmat olimpiadasida oltin medal olgan Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida boʻlgan. Murabbiyi xalqaro master Roman Vidonyak, u bilan 2025-yil yanvaridan ishlay boshlagan.

Nomzodlar turniri: Kiprda nima boʻldi

Nomzodlar turniri: Kiprda nima boʻldi

Nomzodlar turniri 2026-yil 28-martdan 16-aprelgacha Kiprning Pegeia shahridagi Cap Saint Georges mehmonxonasida oʻtdi. Sakkiz ishtirokchi ikki davrali tizimda oʻynadi, yaʼni har biri boshqalar bilan ikki martadan uchrashdi va jami 14 partiya oʻtkazdi.

Sindarov 14 partiyadan 10 ochko toʻplab, birorta partiyani yutqazmay gʻolib boʻldi: olti gʻalaba va sakkiz durang. Turnirni u bir tur qolganda yakunladi, chunki 13-turda Anish Giri bilan durang oʻynashi yetarli boʻldi. Ikkinchi oʻrinni Giri 8,5 ochko bilan, uchinchi oʻrinni Fabiano Karuana 7,5 ochko bilan egalladi. Keyingi oʻrinlarda Wei Yi (7 ochko), Hikaru Nakamura (6,5), Matthias Blübaum va Rameshbabu Pragnananda (ikkalasi 6 ochko), Andrey Esipenko (4,5) turdi.

Nomzodlar turniri gʻolibi jahon chempioniga qarshi match oʻynash huquqini oladi. Sindarov aynan shu huquqni qoʻlga kiritdi.

Match formati: ochkolar qanday hisoblanadi

Match formati: ochkolar qanday hisoblanadi

Match koʻpi bilan 14 klassik partiyadan iborat. Gʻalaba uchun 1 ochko, durang uchun har bir oʻyinchiga 0,5 ochko beriladi. Birinchi boʻlib 7,5 ochkoga yetgan oʻyinchi jahon chempioni boʻladi va qolgan partiyalar oʻynalmaydi. Shuning uchun match 14-partiyagacha yetmasligi ham mumkin.

Agar 14 partiyadan keyin hisob 7:7 boʻlsa, 12-dekabrda tiebreak oʻtkaziladi. Tartibi quyidagicha:

  • 15 daqiqa va har yurishga 10 soniya bilan 4 ta rapid partiya;
  • hisob teng boʻlsa, 10 daqiqa va 5 soniya bilan 2 ta rapid partiya;
  • yana teng boʻlsa, 3 daqiqa va 2 soniya bilan 2 ta blitz partiya;
  • baribir teng boʻlsa, 3+2 blitz partiyalar ranglar almashtirilib, hal qiluvchi natija chiqquncha oʻynaladi.

Vaqt nazorati va durang qoidasi: nega partiyalar uzoq davom etadi

Klassik partiyada har bir oʻyinchiga dastlabki 40 yurish uchun 120 daqiqa beriladi. 40-yurishdan keyin yana 30 daqiqa qoʻshiladi, 41-yurishdan boshlab esa har bir yurish uchun 30 soniyadan qoʻshib boriladi. Yaʼni har bir oʻyinchining vaqt zaxirasi kamida 2,5 soat, shuning uchun bitta partiya bir necha soat davom etishi mumkin.

Yana bir muhim qoida: qora donalar 40-yurishini qilmaguncha durang taklif qilish mumkin emas. Faqat bir xil vaziyat uch marta takrorlansa yoki pat holati boʻlsa, durang bosh hakam orqali eʼlon qilinishi mumkin. Shu qoida tufayli «20-yurishda tez durang» holati deyarli yoʻq.

Oʻzbek ishqibozlari koʻp qiladigan xato: durangni «hech narsa boʻlmadi» deb oʻylash. Bu matchda har bir durang ikki tomonga 0,5 ochkodan beradi va 7,5 ga yetish yoʻlini qisqartiradi. Shu sababli 14 partiyalik matchda bir yoki ikki gʻalaba ham natijani hal qilib qoʻyishi mumkin, chunki ularning orasida koʻp partiyalar durang bilan tugashi ehtimoli bor.

Vaqt bilan bogʻliq yana bir nozik jihat: 40-yurishgacha bergan 120 daqiqani ishlatib tugatgan oʻyinchi qiyin vaziyatda qolishi mumkin, chunki keyingi 30 daqiqa butun qolgan partiya uchun beriladi. Shuning uchun tomoshabinlar soatga ham yurishlar kabi diqqat bilan qarashadi.

Mukofot fondi: pul qanday boʻlinadi

Umumiy mukofot fondi 2,5 million AQSH dollari (mahalliy soliqlar chegirilgandan keyin). Har bir yutilgan partiya uchun gʻolibga 200 ming dollar beriladi, qolgan summa ikki oʻyinchi oʻrtasida teng boʻlinadi.

Qoidadan kelib chiqqan oddiy hisob-kitob misoli: faraz qilaylik, oʻyinchilardan biri ikkita, ikkinchisi bitta partiya yutdi, qolganlari durang. Yutuqlar 3 x 200 ming = 600 ming dollar boʻladi, qolgan 1,9 million dollar esa 950 mingdan teng boʻlinadi. Birinchi oʻyinchi jami 1,35 million, ikkinchisi 1,15 million dollar oladi.

Istisno ham bor: agar klassik hisob 7,5:6,5 (13 ta hal qiluvchi partiya bilan) yoki 8:6 (14 ta hal qiluvchi partiya bilan) boʻlsa, hamda match tiebreakda hal boʻlsa, gʻolib 1,3 million, ikkinchi oʻrin egasi 1,2 million dollar oladi.

Qanday kuzatish kerak: Jeneva va Toshkent vaqti

Qanday kuzatish kerak: Jeneva va Toshkent vaqti

FIDE tadbir uchun «tikets, akkreditatsiya, translyatsiya va tashrif buyuruvchilar uchun maʼlumotlar» rasmiy kanallarda eʼlon qilinishini yozgan. Nashrlarda match FIDE rasmiy saytida va kanallarida, jumladan YouTube orqali jonli koʻrsatilishi aytilgan. Aniq havola va boshlanish vaqtini oʻyinlardan oldin FIDE rasmiy jadvalidan tekshiring.

Vaqt farqini hisobga oling: noyabr-dekabrda Jeneva vaqti (UTC+1) Toshkentdan (UTC+5) 4 soat orqada. Masalan, Jenevada 15:00 boʻlsa, Toshkentda 19:00 boʻladi. Moskva va Turkiya (UTC+3) Jenevadan 2 soat, Janubiy Koreya (UTC+9) esa 8 soat oldinda.

Birinchi uchta partiya 24, 25 va 26-noyabrda oʻynaladi, shundan keyin birinchi dam olish kuni boʻladi. Hisobni kuzatib borish uchun 7,5 raqamini eslab qoling: kim birinchi boʻlib shu ochkoga yetsa, match shu zahoti tugaydi. Nodirbek Abdusattorov haqidagi maqolamizda oʻzbek shaxmatining yana bir yulduzi bilan tanishing.

Ishqibozlar uchun amaliy maslahatlar: matchni yaxshiroq tushunish yoʻllari

Birinchi maslahat: partiyalar jadvalini telefoningizga Toshkent vaqti bilan saqlab qoʻying. FIDE rasmiy jadvali oʻzgarishi mumkin, shuning uchun sanalarni oʻyinlardan bir necha kun oldin qayta tekshiring. Bunday holat allaqachon boʻlgan: avval 25-noyabrdan 15-dekabrgacha deb eʼlon qilingan sanalar keyinchalik 22-noyabrdan 12-dekabrgacha oʻzgargan.

Ikkinchi maslahat: natijani faqat rasmiy kanallardan tekshiring. Match davomida ijtimoiy tarmoqlarda va messenjerlarda tasdiqlanmagan «yangiliklar» koʻp tarqaladi, bu notoʻgʻri hisobga olib kelishi mumkin. Hisobni FIDE saytidan yoki yirik shaxmat nashrlaridan kuzating.

Uchinchi maslahat: shaxmatni chuqur bilmasangiz ham, oddiy qoidani eslab qoling. Ranglar partiyalar orasida almashadi, oq donalar bilan oʻynagan tomon birinchi yuradi. Hisob 7,5 ga yaqinlashgan sari, orqada qolgan tomon yutuq izlashga majbur boʻladi va partiyalar keskinlashadi. Shuni bilsangiz, har bir partiya sizga tushunarli boʻladi.

Koʻp soʻraladigan savollar

Match qachon boshlanadi?

Ochilish marosimi 22-noyabrda, birinchi klassik partiya 24-noyabrda, 14-partiya esa 11-dekabrda rejalashtirilgan.

Sindarov yutsa nima boʻladi?

U 7,5 ochkoga birinchi yetsa, Gukeshdan jahon chempioni unvonini oladi. Hisob 7:7 boʻlsa, 12-dekabrda tiebreak hal qiladi.

Durang taklif qilish mumkinmi?

Qora donalar 40-yurishini qilmaguncha mumkin emas. Faqat takrorlanish yoki pat holatida hakam orqali durang eʼlon qilinadi.

Mukofot fondi qancha?

Umumiy fond 2,5 million AQSH dollari, har bir yutilgan partiya uchun 200 ming dollar beriladi, qolgani teng boʻlinadi.

Mavzuga oid: Nodirbek Abdusattorov kim: 17 yoshida jahon chempioni boʻlgan oʻzbek shaxmatchisi · Bahodir Jalolov kim: ketma-ket ikki Olimpiya oltinini olgan oʻzbek bokschisi · Oʻzbekiston terma jamoasi birinchi Jahon chempionatida: nima boʻldi?

Manbalar

Maʼlumotlar tekshirilgan: 2026-yil noyabr.

●

Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.

Oʻxshash maqolalar