Avtomobil, Robot va ruslarning yana 5 ta patentlanmagan ixtirosi: ishonib boʻlmaydi, ammo bu fakt

Shu qatorda,buyuk matematiklar shuhratini koʻp kishi oʻziniki qilib olishni istardi, va ular Puankare gipotezasini isbotlashda asosiy ishni bajargan deb taʼkidlashgan. Koʻrinib turibdiki, tarixda juda koʻp shunaqa holatlar boʻlgan, lekin aytishlaricha “kim ulgurmagan boʻlsa, u kechikkan hisoblanadi”, va ixtiro uni aynan birinchi patentlashtirgan odamga tegishli boʻladi. Sizning eʼtiboringizga 7 ta ixtiro namoyish etiladi, va agar rossiyaliklar ozgina tezroq harakatlanganlarida, bu ixtirolarning shon-shuhrati ularga tegishli boʻlar edi.

1769 yilda Nikola Kunyo, fransuz konstruktori butun jahonga birinchi avtomashina prototipini namoyish etdi. Koʻpkishini xabari yoʻqki, bu voqeadan 18 yil oldin, yaʼni 1751 yilda, tengi yoʻqva iqtidorli rus mexanigi Leontiy Shamshurenkov, buyurtmani bajara turib, tashqi yordam va kuchsiz harakatlana oladigan karetani taklif etdi. Buinsonning mehnati davlat tomonidan 50 rublga baholandi, va u pulni hatti-harakatlari uchun oldi. Ushbu, haqiqatda birinchi avtomashina prototipi bilan nima boʻlgani hech kinga maʼlum emas. Fransuz Nikolo Kunyoning ismi hammaga mashhur, ammo Leontiy Shamshurenkovning ismi esa hech kimga hech narsani bildirmaydi ham.

Vakuum bugʻli ikki silindrli mashina – parovozning birinchi koʻrinishi aynan shunaqa boʻlgan, va uni 1763 yilda Ivan Polzunov yaratgan. Djeyms Vattning oʻzi Barnaulda boʻlib oʻtgan ushbu mashinaning sinovida qatnashgan. Va ixtironi ancha baland baholadi, va bu fikr unga shunchalik yoqdiki, 15 yildan soʻng, 1748 yilning aprelida Londonda u universal dvigatelli bugʻli mashina uchun patent oladi. Mana shundaq qilib, Djeyms Vatt Ivan Polzunov ixtirosi qabul komissiyasi raisi boʻla turib, birdaniga uning ixtirochisiga aylanib qoldi.

Nikolay Pirogov – koʻpgina odamlar oʻz tuzalishlari uchun hatto bugungi kunda ham, aynan shu insonga raxmat aytishlari kerak, chunki bu shubhasiz, buyuk jarroh odamlarni qiyin holatda operatsiya qilishni boshlagan va bunda efir moylarini ishlatgan, tarixdagi birinchi shifokor hisoblanadi. Oʻn minglab operatsiyalarni Nikolay Pirogov oʻz narkozi ostida qilgan. Ular atigi 10000 ga yaqin boʻlgan, va bu hol uslub muvaffaqiyatli ekanini isbotlaydi! Lekin aslida, bir narkoz bilangina bu ajoyib insonning martabasi tugamagan, Rossiya Imperiyasida aynan u shikastlarni davolash uchun gipsni ishlatishni boshlagan.

Bir narsani nazarda tutmasak, 1801 yilni Quyi Tagil uchun oddiy yillardan biri deb hisoblash mumkin. Aynan shu yil va aynan shu shaharda, ixtirochi va qoʻli gul inson, mahalliy zavodda ishlagan Yefim Artamonov, asli velosiped hisoblangan, birinchi metallik ikki gʻildirakli samokatni ishlab chiqdi. 17 yildan keyin (1818 yilda), nemis baroni Karl Dreyz velosiped nomli ixtiro patentining omadli egasiga aylandi!

Paftuniy Chebishev, buyuk matematik boʻlib turib, yana ajoyib ixtirochi ham edi. Uning invalid aravasi, oʻzi yuruvchan stul yoki arifmometr prototiplarining oʻzi qanchalik baland baholanadi! Lekin bu gʻaroyib insonga yana bir “qadam qoʻyishga” imkon tugʻildi va u gʻildirak juftligisiz toʻgʻri chiziqli yurish mexanizmi konstruksiyasini hisoblab chiqa oldi. Gap albatta, mashhur “toʻxtab yuruvchi mashina” haqida ketyapti, va u shubhasiz, robot kontsepsiyasi tugʻilishiga dakki berdi va buushbu gʻaroyib uskunaning eng birinchi prototipi boʻldi.

Va nihoyat biz oxirgi vaqtlarda eng qarama-qarshi izohlarga ega boʻlgan ixtiroga yetib oldik. Yevropada anʼanaviy tarzda radioning ixtirochisi deb Gulyelmo Markonini hisoblashadi, va u buni 1895 yilda ixtiro qilgan. Rossiya xronikasi shu kabi anʼanaviy tarzda ushbu uskuna bilan bogʻliq quyidagi sanalar ketma-ketligini haqiqiy deb hisoblaydi: 1895 yil 7 may – Aleksandr Popov tomonidan ishlab chiqilgan masofadagi radiosignalni qabul qilish va uzatishning birinchi ommaviy taqdim etilishi. 1896 yil – Aleksandr Popov tomonidan dunyodagi birinchi radiotelegramma uzatildi. 1897 yil – simli telegrafni ishlatmasdan radiolokatsiyani aniqlash imkoniyati paydo boʻldi.

Ammo bu ixtirochilar qatoriga adolatlik bilan yana bir taniqli shaxsni qoʻshish mumkin. Nikola Tesla birinchilardan boʻlib, radiotarmoqda ishlatilishi mumkin boʻlgan, toklarni qabul qilishning ishonchli usulini patentlagan. Patent 1891 yilda berilgan. Tesla odamning eshitish qobiliyati chegarasidan tashqari chastotalarni ishlatishni oʻylabtopgan. 1891 yilda ommaviy maruzada Nikola Tesla radiotarmoq ishining tamoyilini taqdim etdi.

1870 yilda Rus texnik jamiyati Aleksandr Lodigin volframdan qilingan, spiral shaklida aylantirilgan iplarni chiroqlarda ishlatishni taklif qiladi. Ammo tarixga Tomas Edison va uning chirogʻi yaxshi maʼlum, ammo bu shunchaki Aleksandr Lodigin ixtirosining ozgina takomillashtirilgan nusxasi hisoblanadi.Tomas Edison 1979 yilda qizdirish chirogʻi uchun patentni qoʻlga kiritgan.