Qiziqarli maʼlumotlar: Sayyoramizning eng xavfli joylari

Salstraumen – bu kichik norvegiya koʻrfazi boʻlib, u yerda kemada yurish faqatgina juda ham tajribali dengizchilar qoʻlidan keladi. Bu yerdagi suv \
ing koʻtarilishlari juda kuchli va keng hamda chuqur boʻlgan suv oʻramalarini vujudga keltiradi. Ular tayyorgarligi yoʻq boʻlgan yaxtsmenlar va sayyohlar hayoti uchun jiddiy havf tugʻdiradi. Tashqaridan qaraganda bu joy juda ham maftunkor boʻlib koʻrinadi. Goʻyoki u yerda suv osida hayot qaynaynayotgandek va yuzaga bahaybat tarixiy mavjudot chiqib keladigandek tuyuladi.

Bu tubsizlik yer tubiga 1200 metrga kirib ketadi, u aqldan ozdiruvchi boʻlib koʻrinsada, gʻorning tubida bahaybat koʻl bor. U yerda bir necha soniyada halok boʻlish mumkin. Yomgʻir yogʻayotgan vaqtda u suv bilan toʻla boʻladi va bu vaqtda Gufr Berjda boʻlgan barcha hayot uchun havfli tuzoqqa tushib qoladi. Bugungacha u yerda koʻp odamlar halok boʻlgan, lekin u oʻziga tadqiqotchilar va goʻzallikni yaxshi koʻradiganlarni butun dunyodan rom etavermoqda. Yer osti tubiga yetishga faqat tajribali speliologlar erisha oladilar. Chunki pastga tushish texnik jihatdan juda ham murakkab, hamda professional asbob-qurimalarni talab etadi.

Norvegiyada juda baland va qiya bitta qoya bor boʻlib, u bu yerga taxminan muzlik davrining soʻnggida – bundan deyarli 10 000 yil avval paydo boʻlgan/ Oʻsha vaqtda kata muz boʻlagi boʻlinib togʻ boʻlagining bir qismini oʻzi bilan olib ketgan va bu hayratga soluvchi qiyalikni vujudga keltirgan. Kvadrat va deyarli tekkis maydoncha Norvegiyaning fʼordi Lyuse (Lyse) dan 604 metr balandlikda joylashgan. Lekin u oʻz joyida juda uzoq vaqtdan beri tursada, ammo u yemirilishni davom ettiradi. Shunga qaramay u hali millionlab maydoncha chetida turib oʻz asablarini qitiqlashni istagan sayyohlani oʻzida kutib ola oladi. Prekestulen – mashxur diqqatga sazovor joy va selfi uchun sevimli joydir. Biroq uning baland qiyaligi hushyor boʻlmagan sayyohlar uchun kata havf tugʻdiradi, agarda siz toyib ketsangiz, sizni oʻlim kutadi. Qoyadan butun dunyodan keladigan eng qoʻrqmas beysdjamperlar sakraydilar.

Bu bahaybat suv osti boʻshligʻI Beliz barye rifi qirgʻoqlari rayonida joylashgan (Belize). Gʻor deyarli ideal dumaloq shaklga ega boʻlib, uning tubi deyarli 108 metrda joylashgan. Bu sayyoramizdagi eng chuqur akvalang bilan shoʻngʻiydigan dengizdagi teshiklardan biri. Oʻz vaqtida Jak Kusto (Jacques Cousteau) bu yerda boʻlib, Katta moviy rang teshikni butun dunyoga mashxur qilib yuborgan. Bu yerga shoʻngʻish havfsiz, lekin 40 metrdan chuqurroqqa shoʻngʻigan har kim dekompressiv kasalligidan hastalanish havfiga uchraydi.

Bu antiq joy AQSHning janubi-gʻarbida joylashgan boʻlib, Yerdagi eng goʻzal qoyali formasiyalar deb tan olingan. Oʻz nomini kanyon olov-rang-qizil rangli devorlari antilopalarning moʻynasini eslatgani tufayli olgan. Biroq bu joy bizning roʻyhatimizga tasodifan tushib qolmadi – bu yerda halok boʻlish mumkin. Yomgʻirlar yoqqanida oʻziga maftun etuvchi yoriqlar juda kata tezlik bilan suvga toʻladilar va kuchli oqimlar oʻz yoʻlida har qanday tirik mavjudotni oʻldirishi mumkin.

Ehtimol siz bu togʻ haqida filmni ham tomosha qilgandirsiz. K2 (yoki Chogori) – bu Anapurnadan soʻng dunyodagi ikkinchi eng baland choʻqqi boʻlib, alpinistlar orasida koʻtarilish uchin eng havfli togʻ kabi mashxur. Uning yonbagʻrlarida juda koʻp tajribali alpinistlar halok boʻlganlar, lekin u oʻziga ekstremal sharoitlar va Gimalayning aql bovar qilmas goʻzallikni sevuvchilarni rom qilishda davom etmoqda. Qishda uning choʻqqisiga hali xech km koʻtarila olmagan. Eng qulay sharoitli oylarda 25% jasur alpinistlar bu yerda halok boʻladilar. K2 ochilganda beri hammasi boʻlib togʻ taxminan 290 ta alpinistlar tomonidan ishgʻol qilingan (ulardan 66 tasi halo boʻlganlar). Shu vaqtning oʻzida Everest yaqinda 4000 ta alpinistlar zabt etishlar belgisidan oshib oʻtadi.

Darvaza yoki mahalliy aholi ataganidek, Doʻzax eshiklari – bu gazli krater boʻlib, uning vujudga kelishida sovet geologlari aloqdorlar. Skvaginaning razvedkali qazish vaqtida bu yerda koʻchish yuz bergan va kavernadan (boʻshliq) yuzaga katta miqdordagi metan ajralib chiqishni boshlagan. 1980 yili tadqiqotchilar gazni yoqib kurishga qaror qilishdi. Buni toksik moddaning tarqalishini toʻxtatish maqsadida qilgan edilar. Lekin, xech kim bu krater bir necha kundan koʻproq yonishini kutmagan edi. Dozax eshiklari deyarli 40 yildan bei yonmoqda va u qachon oʻchishi absolyut darajada aniq emas.