Romantik bastakor: Mendelson kim va uning toʻy marshi qanday yaratilgan?

Yakob Lyudvig Feliks Mendelson Bartoldi (yoki uni odatda "Feliks Mendelson" deb atashardi) 1809 yil 3-fevralda badavlat oilada tugʻilgan. Uning ismi gullab-yashnagan va baxtli degan maʼnoni anglatadi. Shuning uchun ham bolaligidan ismiga munosibligini isbotlagan boʻlsa ajab emas.

Musiqiy asboblarni chalish, suzish, rasm chizish, ot minish va tillarni bilish - bu kichkina bola hamma narsani osonlikcha bajara olardi. Uning isteʼdodini nafaqat ota-onasi, balki juda muhim tarixiy shaxslar ham payqagan. Taniqli mehmonlar har doim Mendelsonning uyiga tashrif buyurishgan, shuning uchun taniqli kishilar oldida faylasuf Fridrix Gegel, bastakor Karl Zelter va hatto Gyote ham  yosh musiqachini qattiq hayajonga solmas edi.

Mendelson ishlagan musiqiy obraz va janrni romantizm bilan toʻliq bogʻlash mumkin. Uning ijodi Schuman va Shopinning ijodidan keskin farq qiladi. Feliks oʻzining "Nikoh toʻyi"da koʻrish mumkin boʻlgan oʻziga xos yoʻlidan bordi.

Dastlab, bastakor ushbu asarni toʻy marosimiga musiqiy hamroh sifatida tasavvur qilmagan va u keyinchalik bu bayramning ajralmas qismiga aylanishini oldindan ayta olmagan. Ajablanarlisi shundaki, bu "Nikoh marshi"  Shekspirning "Yoz tunidagi orzu" spektaklining sexrlangan malika eshakka turmushga chiqqan sahnasida jarang sochgan edi.

Muallif bu parchani atayin ulugʻvor, tantanali qilib yaratgan. U vaziyatning bemaʼniligiga ishora qildi. Shunga qaramay, premeradan soʻng, musiqa kerakli darajada mashhur boʻlmadi va bir necha yil davomida unutildi.

Teatr sahnasidan tashqari birinchi marta Mendelson marshi 1847 yil 2-iyun kuni Angliyada yangradi. Muallifning ishi nomaʼlum boʻlgan Doroti Kar va Tom Danielning toʻyida yangradi. Bayramdan keyin, qirolicha Viktoriyaning toʻngʻich qizi tomonidan nikoh uchun tanlanmaguncha, keng yoyilmagan.

Ushbu tanlov mutlaqo tasodif emas edi, Mendelson qattiq mehnat qildi va Yevropa hamda Angliyaga sayohat qildi. Shunday qilib, uning mashhurligi juda buyuk edi. Afsuski, Viktoriya va valiahd shahzoda Fridrix Vilgelmning toʻyi Mendelsonning oʻlimidan 11 yil oʻtgach (1858 yil 25 yanvar) boʻlib oʻtdi va u oʻzining "yulduzli onlari"ga qadar yeta olmadi. Keyinchalik, er-xotin toʻrt qiz va toʻrt oʻgʻil farzandli boʻlishdi. Viktoriya va Fridrix 30 yil birga yashagan, shuning uchun dastlab yaxshi qabul qilinmagan boʻlishiga qaramay, Mendelsonning "Toʻy marshi" qirollik oilasining oʻziga xos timsollaridan biriga aylandi.