Umuman boshqa maqsadda oʻylab topilgan 15ta narsa

Farmatseft Djon Pemberton, AQSHdagi fuqarolik urushi qatnashchisi, kola yongʻogʻI va koka barglaridan damlama tayorlagan. Uni yaralanish vaqtida morfiy bilan davolangan, harbiylar asab tizimini davolash uchun tavsiya etgan. Keyinroq u alkogolsiz ichimlik chiqarishni yolga qoʻydi, lekin aktsiyalarni sotib yubordi. Yangi egalari esa “Koka-Kola”ni kokaindan tozalangan koka barglari bilan chiqarishni boshlashdi.

Oʻtgan asrni 20-chi yillarigacha qora liboslarni odatda ayollar va erkaklar motamni bildirish uchun va kamida 2 yil kiyishar edilar. Lekin 1926 yilda Koko Shanell oʻzining sevgilisini hotirasiga bagʻishlab mashxur “Shaneldan Ford” qora koʻylagini yaratdi. Birinchi unga kino yulduzlar eʼtibor berishdi, soʻngra esa kiyim butun jahonda ommalashib ketdi.

Yaponiyalik Dayseku Inoue, rok-guruh barabanchisi, chiqishlar oʻrtasida kuylamoqchi boʻgan, kafe tashrif buyuruvchilari uchun uynab bergan. Bir kuni u kelolmadi va hamkasblariga oʻzining kuyini kassetaga yozib berib yubordi. Musiqachilar dam olishardi, tomoshabinlar esa zavq bilan kuylashdi.

Azaldan moddani kamin bor uylarda qogʻoz oboylarini tozalash uchun ishlatishgan, qurum toʻplangan devorlarni. Soʻngra esa vinil oboylar paydo boʻldi, ular osonlikcha gubka yordamida yuvilardi va ihtiro oʻz qiymatini yoʻqotdi. Lekin ihtirochini qarindoshi, bogʻcha tarbiyachisi, moddani bolalarga narsa yasash uchun berdi. Ular hayratda edilar! Kechroq tarkibidan yuvish moddasini olib tashlashdi, boʻyoq modda qoʻshishdi va Play-doh nomini berishdi.

Yugirish yoʻlakchasini prototipini Vilyam Kyubitt 1817 yilda mahbuslarni toʻgrilash uchun kashf etgan, va birdaniga tegirmonda donni maydalash uchun. Ular tayoqni ushlab parraklar ustidan chiqishgan, bu uchun doim oyoqlarni kutarish kerak boʻlgan. 

Spenser Silver chidamli yopishqoq moddani yaratayotgan edi. Lekin yelim etarlicha kuchli chiqmadi, shuning uchun buyumlar osonlikcha bir biridan ajralgan. Shunda uning hamkasbi Artut Fray bu moddani doimo tushib qolayotgan duolar toʻplami qogʻozlariga surtib koʻrdi. Vaqt oʻtib esa magazinlarda hozirgi paytda butun jahon boʻylab foydalanayotgan qaydlar uchun yopishqoq qogʻoz paydo boʻldi. 

Qadimgi misrda poshnalar yuqori status belgisi boʻlgan, va ular “koʻtargichlar”li poyafzalini diniy marosimlarga kiyishgan. Bunday poyafzalni ayollar ham erkaklar ham kiyishgan. Bunday poyafzalni qassoblar ham kiyishgan, fors chavandozlarga esa poshna oʻq otish vaqtida mustahkamlikni bagʻishlagan. Oʻrta asr Evropada poshna aristokratlarni imtiyozi boʻlgan, lekin vaqt oʻtib keng ishlatila boshlagan. XX asrda esa mashxur shpilka-poshnani kashf qilishgan.

Mashxur pufakchali pardani 1957 yilda muhandislar Alfred Filding va Mark Chavann oʻylab topishgan. Azaldan ular uch oʻlchovli plastic oboylar yaratishayotgan edilar. Natijada gʻoyasi omadsiz chiqgan boʻlsa ham, yangi materialni oʻram sifatida ishlatish mumkinligini aniqlashdi. Soʻngra patentlangan Bubble Warp turli sohalarda kerakli boʻlib qoldi.

Mesopotamiyada qattiq boshni tagiga koʻyish buyumlari hasharotlardan, suv oqimlaridan saqlanish va turmaklarni saqlash uchun qoʻllashgan. Qadimgi hitoyda esa yumshoq bolishlar foyda keltirmaydi deb hisoblashgan, bambuk, nefrit, farfor, yogʻoch va bronzadan yasalgan boshni tagiga koʻyish buyumlar kuch bagʻishlaydi va iblislardan saqlaydi deb oʻylashgan. 

XIX asr oʻrtasida neft sanoati hodimlari doimo mum moddasi bilan qurashishgan, u nasos turbalarida toʻplanib qolar edi. Ingliz kimyogari Robert Chezbro “neft jelesi”ni bir qismini olib, tekshiruv oʻtkazdi va u foydali hususiyatlarga ega ekanligini aniqladi. Shu paytlarda uni qoʻllash mumkin boʻlgan spektri juda ham keng edi: jarohatlarni davolashdan gilamlarni tozalashgacha. 

"Slinki", boshqa nomi “Kamalak” aslo bolakaylar uchun yaratilmagan. Bir kuni muhandis Richard Djeyms shtorm vaqtidagi vibratsiyani kompensatsiya qiluvchi moslama bilan ishlayodgan edi va tasodifan prujinalardan birini uloqtirib yubordi, va u polda sakrashni boshladi. Koʻp oʻtmay doʻkonlar peshtaxtalarida “Slinki” paydo boʻldi, James Spring & Wie Company firmasi esa shu paytdan beri 300 mln. shunday oʻyinchoqlar sotdi. 

1904 yilda Tomas Sallivan, Nyu-Yorkda choy sotayotib, uni samaraliroq sotishga qaroro qildi – ipakli qopchalarda. Sotib oluvchilar esa nou-hauni oʻzlaricha qabul qilishdi. Ular kopchalardagi choyni toʻkmasdan, ularni hato qilib qaynok suvga botirishdi. Natijada sotishlar tez suratda koʻtarilib ketdi, gʻoya esa oʻz rivojini topdi.

Djonson aka ukalari 1879 yilda bu antiseptikni jarroxlik jihozlarga ishlov berish uchun yaratishdi. Jarrox Djozef Lister nomiga atalgan edi. Odamlar bu suyuqlikni hamma joyda ishlatishni boshlashdi: jarohatlarni davolash uchun, stomatologiyada, qayzgʻoq va zamburugga qarshi, dezodorant sifatida. Plakatdagi qiz, yoqimsiz nafasli kuyovdan oʻgirilib savol berar edi: “Shunga qaramasdan, u bilan bahtli boʻla olamanmi?” 

Pfizer kompaniyasi yurak kassaliklari uchun dori yaratish ustidan ishlayodgan edi. Lekin, klinik tadqiqotlardan keyin shu maʼlum boʻldiki, bu sohada preparatni foydasiz ekan. Lekin eksperiment davomida kutilmagan nojoʻya taʼsir aniqlandi” modda kichik tos sohasi qon aylanishiga yaqqol taʼsirga ekanligi. Shunday qilib mashxur “afrodiziak” paydo boʻldi.

Hamma bilmaydiki, mikrotoʻlqinni atayin hech kim kashf qilmagan. Bir kuni Raytheon korporatsiyasi muhandisi Persi Spenser radarlar uchun uskunani sinash vaqtida aniqladiki, SVCH nurlash shokolad batonchigini choʻntagida eritib yubordi. Shunda Persi oʻzini yoʻqotib qoʻymadi va yoqilgan magnetronga popkorni qoʻydi, va u shu vaqtni oʻzida yorilishni boshladi. Bu haqiqiy asr kashfiyoti edi!