Turli mamlakatlar, turli qoidalar: Suvenir olib chiqayotib, qamoqqa tushmaslik uchun maslahatlar.

Hamma gap olib chiqishni bojhona qoyidalarida, ular davlatga qarab oʻz hususiyatlarga egadir. Plyajda barcha topilgan suvenirlarni ham, yoki masalan kurort magazinlarida olingan kremlarni, vatanizga olib ketishga ruxsat berishmaydi. Hattoki kosmetikani tyubiklarida davlat huhofazasidagi hayvon yoki oʻsimlik tabiatga ega boʻlgan modda boʻlishi mumkin. – bu ham muammo keltirib chiqaradi.

Demak, sayohatdan suvenirlar olib ketayotib, nimani bilish kerak.

Turkiya doim ham sayohlarga yahshi munosabatda boʻlmagan. 2014 yilda rus sayohlaridan biri bagajdagi, suvenir magazindan olingan kichkina toshni deb qamoqqa tushgan. Antaliya aeroportidagi bojhona hodimlari topilmani tarihiy qadriyat deb topishdi, uning uchun Turkiyada 12 yil beradi. Bu holda sud hukumi – shartli 1,5 yil va 22 000 rublgacha jarima.

Olib chiqish taqiqlangan:

• 100 yildan eskiroq boʻlgan antikvar mahsulotlar, tarihiy jihozlar gilamlar. Agar yangiroq boʻlsa muzeydan muvofiq sertifikat olish va chekni qoʻshish kerak. 

• Tarihiy artefaqtlarga barcha turdagi toshqotganliklar, plyajdagi toshlar, yoʻl chetidagi toshlar yoki marmar siniqlari. Ular qadimiy Rim ustun parchasi yoki ellinistik davr siniqlari boʻlishi mumkin.

• 15 000 dollardan qimmatroq boʻlgan zargarlik mahsulotlari.

• Tuproq, yogʻoch parchalari, istalgan tabiy, geologik, antropologik, arheologik obyektlari. 

Britaniyalik turmush oʻrtoqlar bir necha yil avval misr aeroporti Luksorda hibsga olingan: ularning bagajidan qadimiy davr bronza tangasi va XVI asrda chop etilgan Bibliya topilgan. Bularni oddiy suvenirligini aniqlagan ekspertizadan soʻng, sayyohlarni qoʻyib yuborgan.  

Retro narsalarni sotib olayotib, sotuvchidan chek va mol tarihiy qadriyatga ega emasligi haqidagi hujjatni olishni unutmang.

Olib chiqish taqiqlangan:

• Marjonlar, timsoqlarni tulumi, dengiz chigʻanoqlari, fil suyaklari va boshqa dengiz florasi va fauna. Bunday narsalarni olib chiqish mumkin, agar ular magazindan olinib, cheki boʻlsa. Marjonlarni kontrabanda yoʻllari bilan olib oʻtishga 1000 dollar jarima bor. 

• Tarihiy artefaktlar. Tarihni har bir buyumi faqatgina mahsus hujjatlar toʻplami bilan olib chiqilishi mumkin. 

• 3000 dollardan qimatroq oltin.

Tailand aeroporti bojhona hodimlari bilmagan sayyohlardan Buddani shaklchalari va surʼatlarini musodara qiladi, ular olib chiqishga ruhsat olishni esidan chiqarishadi va Talang milliy muzeyiga berib yuboradi. Yuzta arzon statuetkalarga bitta qadimiy mingyilligi toʻgʻri keladi.

Olib chiqishga taqiqlangan:

• Budda va bodhisattva surʼatlari, sigʻinish buyumlari (boʻyin medalyonlaridan tashqari). Tailand bejirim sanʼat departamentidan yoki Talang milliy muzeyidan ruhsatni oling va qoʻrqmasdan Budda figurkalarni kishi boshiga beshtadan olib chiqishingiz mumkin.

• Fil suyagi va toshbaqani sovutidan mahsulotlar, huddi boshqa muhofaza qilinayotgan hayvonlarni terisi va suyaklaridan bezaklar kabi.

• Dengiz mollyusklarini chigʻanoqlari, ishlov berilmagan marjonlar va dengiz otchalari.

• Platinali taqimchoqlar, ishlov berilmagan qimmatbaho toshlar, oltin  yombilar.

• Marka va antikvariatda chek va bejirim sanʼatlar departamentini ruhsatnomasi boʻlmasa. 

• Taylik tabletkalar bilan ehtiyot boʻling. Tailandda narkotiklarni olib oʻtishga oʻlim jazosi bor.

2013 yilda Hitoy bojhonasida rus sayyohni qoʻlga olishdi: nazorat postida unda signal ishlab ketgan, bagajda toʻlanmagan bagaj borligi haqida. Shu aniqlandiki, sotuvchi shunchaki sotilgan kurtkadan belgini olib qoʻyishni unutgan ekan. Magazinda tasdiqlashgan boʻlsa ham, bu ayol molni qonuniy yoʻl bilan sotib olganini, hitoy politsiyachilari uni uzoq qamoqda olib turishgan, surishtiruv olib borib. Hitoyda oʻgrilarga 10 yil qamoq jazosi tayinlangan.

Tushunmovchiliklar boʻlmasligi uchun, cheklarni doim saqlab yuring.

Olib chiqish taqiqlangan:

• Badiy buyumlar va madaniy qiymatlar. Agar juda kerak boʻlsa, XXRsini sanʼat ishlari boʻyicha maʼmuriyatdan sertifikat olish mumkin va antikvariyatni bojhonada belgilash. 

• Yoʻqolib borayotgan hayvonlar va oʻsimliklar, shu jumladan urugʻlar.

• Qurol, shu jumladan suvenirli – qilich, shamshir, nayza va boshqalar.

• Taqiqlanmagan, lekin chegaralangan hitoy dorilari va uning uchun homashyolar – faqat shahsiy qoʻllash uchun 300 yuan atrofida.

Nemis bojhonachilari oʻta qatiqqoʻllik bilan ajralib turadi. 2009 yilda ular qimmat shveytsar soatlari va brendli sumkani Vitaliy Klichkodan musodara qilgan, chunki ularni deklaratsiyaga kiritmagan. 2014 yilda esa Djastin Biberdan maymunchani olib qoʻyishgan, chunki qoʻshiqchi Myunhenga kirishda hayvonga tegishli hujjatlarni taqdim qilmagan. Bagajda berkitilgan katta miqdordagi pul bilan chegaradan oʻtishga harakat qilmasa ham boʻladi. Shunday hodisa boʻlganki, nemis bojhonachilari ukrainalik sayyohdan deklaratsiya qilinmagan 125 mln evroni chekini tortib olishgan.

Olib chiqishga taqiqlangan:

• Badʼiy yoki tarihiy qiymatga ega boʻlgan buyumlar.

• Avtomobilda ketayotib zahira kanistrada 10 litrdan  koʻproq benzinni olib yurish.

Shunday holat boʻlganki, grek bojhonachilari Afina aeroportida ikkita yosh amerikaliklarni toʻhtatgan, ular vataniga suvenir sifatida oltita odam bosh suyagini olib ketishayotgan boʻlgan. Ularni taʼkidlashicha Mikonos orolidagi doʻkondan qonuniy sotib olishgan, donasini 25 evrodan, uni mulyaj deb oʻylab. Yoshlarga ayb qoʻyilgan vafot etganlarni jasadini bulgʻashda. Faqatgina ikki yildan soʻng, uzoq surishtiruvlar va kengashdan keyin, grek sudi amerikaliklarni aybsiz deb topgan.  

Olib chiqishga taqiqlangan:

• Barcha tarihiy buyumlar, turistlar juda ham qiziqarli lekin taqiqlangani haqida habari boʻlmagan Ellada vayronalarini va Akropol toshlarini qoʻshib. Tarihiy haykalni nusxasini sotib olayotib, chek va bojhona uchun maʼlumotni olishni unutmang, harid tarihiy qiymatga ega emasligini.

Bashkiriyalik sayyohga ikki oy qamoqda oʻtkazishga toʻgʻri keldi: dollarni milliy valyutaga ayirboshlash vaqtida, kupyuralardan biri qalbaki boʻlib chiqdi.  Rostovdan yana uch qiz uyga uchib ketishdan oldin, Dubay aeroportida hibisga olindi mehmonhona nomerida qoldirilgan suvenir dollarlar uchun, dugonalaridan biri tugʻilgan kunga sovgʻa qilgan edi. Kupyuralarni mehmonhona oqsochi topib olgan va direktorga koʻrsatgan. Rossiyaliklarni “pul kupyuralarni ishlab chiqarish, saqlash va tashish” boʻyicha ayblanishda hibisga olingan. Ularga 12 yil berishlari mumkin edi, lekin rossiyalik konsullarni harakatlari honimlarni BAAdagi majburiy choʻzilgan taʼtildan saqlab qolishgan.

Olib chiqish taqiqlangan:

·      Madany vatarihiy meros buyumlari.

·      Palma mevalariva urugʻlari.

·      Yovvoyihayvonlar.

·      Gilamlar, oltinva kumush mahsulotlar cheki boʻlmasa.

Finlik bojhonachilar muntazam sayyohlarni ovlaydi osetralik ikra, hom goʻsht va baliq bilan. Kareliya yashovchisi bir kuni Finlyandiyadan 18 kg yangi muzlatilgan baliqni olib chiqmoqchi boʻlgan, ikki marotaba: birinchi marotaba uni maʼmuriy javobgarlikka tortishganida va nokonuniy yuk bilan Finlyandiyaga qaytarishganida, u Rossiyaga moshinada yana bir marta chiqishga harakat qilgan.  

Rossiyaga bitta odamga 50 kg molni olib kirish mumkin boʻlsa ham, baʼzi mohirlar “kilobuvilar” hizmatlaridan foydalanadi – savdogarlarni bojhonadan oʻtishda hamroh boʻladigan odamlar.

Olib chiqish taqiqlangan:

• Tuvaklardagi gullar.

• Osyotrali ikra.

• 50 yildan yoshi kattaroq sanʼat asarlari va antikvariyat maxsus ruhsatnamasiz. Qadimiy buyumlarni faqatgina sotuvchidan olingan maxsus guvohnoma bilan olib chiqish mumkin.

Shuni ham inobatga olinki, chet eldan olib chiqilgan hamma narsani ham vatanizga olib kirolmaysiz. 

Rossiyaga olib kirish taqiqlangan

(suvenirlar qatoriga kiradiganlar):

• Qimmatbaho toshlar har qanday shakl va holatda, tamiy olmoslar, zargarlik mahsulotlaridan tashqari.

• Urugʻlar.

• Tuvaklardagi oʻsimliklar.

• Harbiy aslahalar.

Olib kirish mumkin boʻlgan mollarni maksimal vazni – 50 kg.

Olib kirilayotgan mollarni qiymati havo chegaralarini kesib oʻtayotib 10 000 yevrodan, boshqa chegaralardan oʻtayotib 1500 evrodan oshmasligi kerak.