Sayohat

Elliq qalʼa: Xivadan bir kunda Ayoz, Tuproq va Qizil qalʼani qanday koʻrish mumkin

Xivaga borgan boʻlsangiz, undan 1-2 soatlik yoʻlda, Qoraqalpogʻistonning Ellikqalʼa tumanida ikki ming yildan oshiq tarixga ega choʻl qalʼalari turibdi. Ularni bir kunda koʻrish mumkin: eng qulay yoʻnalish - Qizil qalʼa, Tuproq qalʼa va Ayoz qalʼa, tushlik esa Ayoz qalʼa etagidagi oʻtovlar lagerida. Bu maqolada qalʼalar nimasi bilan qiziq, ular orasidagi masofa qancha, qaysi tartibda yurgan maʼqul, oʻtovda tunash qachon mumkin va koʻpchilik yoʻlovchilar qanday xatolarga yoʻl qoʻyishini bitta joyga jamladik. Narxlar tez oʻzgargani uchun ularni joyida yoki rasmiy turizm manbalarida aniqlashtirib olishni maslahat beramiz.

Elliq qalʼa: Xivadan bir kunda Ayoz, Tuproq va Qizil qalʼani qanday koʻrish mumkin

Xivaga borgan boʻlsangiz, undan 1-2 soatlik yoʻlda, Qoraqalpogʻistonning Ellikqalʼa tumanida ikki ming yildan oshiq tarixga ega choʻl qalʼalari turibdi. Ularni bir kunda koʻrish mumkin: eng qulay yoʻnalish - Qizil qalʼa, Tuproq qalʼa va Ayoz qalʼa, tushlik esa Ayoz qalʼa etagidagi oʻtovlar lagerida.

Bu maqolada qalʼalar nimasi bilan qiziq, ular orasidagi masofa qancha, qaysi tartibda yurgan maʼqul, oʻtovda tunash qachon mumkin va koʻpchilik yoʻlovchilar qanday xatolarga yoʻl qoʻyishini bitta joyga jamladik. Narxlar tez oʻzgargani uchun ularni joyida yoki rasmiy turizm manbalarida aniqlashtirib olishni maslahat beramiz.

Elliq qalʼa nima va nega uni koʻrish kerak

Xalq orasida bu hudud «Elliq qalʼa», yaʼni «ellikta qalʼa» deb ataladi. Amudaryo deltasidagi qadimgi Xorazm vohasini choʻl tomondan qoʻriqlagan qalʼalarning ilk istehkomlari miloddan avvalgi VII asrga borib taqaladi. Qalʼalar ayniqsa miloddan avvalgi VI-IV asrlarda koʻpaygan.

2008-yilda «Qadimgi Xorazmning choʻl qalʼalari» nomi bilan sakkizta qalʼa YuNESKO Butunjahon merosining dastlabki roʻyxatiga kiritilgan. Bu hali toʻliq roʻyxat emas, lekin yodgorliklarning ahamiyati xalqaro darajada tan olinganini koʻrsatadi.

Xivadagi Ichan qalʼa restavratsiya qilingan, jonli shahar boʻlsa, choʻl qalʼalari butunlay boshqacha: bu yerda xom gʻishtdan qurilgan ulkan devorlar, atrofda esa sukunat va choʻl. Kamdan-kam joyda tarixni bunchalik «tozaligicha» koʻrish mumkin.

Qanday borish: Xiva va Urganchdan yoʻl

Qanday borish: Xiva va Urganchdan yoʻl

Qalʼalarga borishning eng qulay boshlangʻich nuqtasi - Xiva. Manbalarga koʻra, Xivadan qalʼalar hududigacha mashinada 1-2 soat yuriladi. Toshkentdan Xivagacha poyezd qatnaydi, Urganchga esa samolyot uchadi, Urganch aeroporti Xivaga yaqin joylashgan. Poyezd jadvali va narxini faqat rasmiy temir yoʻl saytidan tekshiring: ular mavsumga qarab oʻzgaradi.

Qalʼalar orasida jamoat transporti deyarli yoʻq, shuning uchun koʻpchilik bir kunga haydovchili mashina yollaydi yoki tur agentligi orqali boradi. Kelishishda quyidagilarni oldindan aniq aytib oling:

  • qaysi qalʼalarga kirasiz (kamida Qizil, Tuproq va Ayoz qalʼa);
  • har birida qancha vaqt kutiladi;
  • yoʻl haqiga yoqilgʻi va kutish vaqti kiradimi;
  • qaytish Xivagami yoki yoʻl davomida Nukusga davom etasizmi.

Ikkinchi variant qulay: qalʼalardan keyin Chilpik orqali Nukusga oʻtib, Qoraqalpogʻiston boʻylab sayohatni davom ettirish mumkin.

Qizil qalʼa: kichik, lekin eng chiroyli tiklangan

Qizil qalʼa: kichik, lekin eng chiroyli tiklangan

Yoʻnalishni Qizil qalʼadan boshlash qulay. U Tuproq qalʼadan atigi 3 km shimoli-gʻarbda joylashgan. Qalʼa milodiy I-IV asrlarda qurilgan va unda odamlar yashagan, XII asrda esa moʻgʻullar bosqiniga qarshi qayta tiklangan.

Qalʼa rejasi kvadrat shaklida, baʼzi devorlarining balandligi 16 metrga yetadi. Bugun uning bir qismi restavratsiya qilingan, shuning uchun aynan shu yerda qadimgi qalʼa qanday koʻrinishda boʻlganini tasavvur qilish oson.

Qizil qalʼa atrofi ekin maydonlari bilan oʻralgan, bu ham oʻziga xos manzara: bir tomonda vohaning yashil dalalari, ikkinchi tomonda choʻl. Suratga olish uchun ertalabki yorugʻlik ayniqsa yaxshi.

Tuproq qalʼa: Xorazm hukmdorlarining saroyi

Tuproq qalʼa: Xorazm hukmdorlarining saroyi

Tuproq qalʼa Boʻston shahridan taxminan 12 km uzoqlikda joylashgan. Qoraqalpogʻiston turizm portaliga koʻra, u milodiy I-VI asrlarga oid. Shahar maydoni 17 gektar boʻlib, gullagan davrida bu yerda 2500 ga yaqin odam yashagan.

Tuproq qalʼa ham qalʼa, ham shoh qarorgohi boʻlgan. Arxeologlar bu yerda taxt zali, otashkada va qurol-yarogʻ xonasini aniqlagan. Saroy Markaziy Osiyodagi Kushon davriga oid eng yirik va yaxshi saqlangan monumental binolardan biri hisoblanadi.

Yuqoriga chiqsangiz, saroy xonalarining devorlari xuddi labirint kabi koʻrinadi. Eʼtibor bering: devorlar xom gʻishtdan, ular ustiga chiqish yoki chetidan bosib yurish yodgorlikni buzadi. Belgilangan soʻqmoqlardan yuring.

Ayoz qalʼa: tepalik ustidagi uchta qalʼa

Ayoz qalʼa: tepalik ustidagi uchta qalʼa

Ayoz qalʼa Boʻstondan taxminan 23 km shimolda joylashgan va aslida uchta qalʼadan iborat majmua. Ulardan eng qadimgisi miloddan avvalgi IV asrga oid. Eng yaxshi saqlangan qalʼaning oʻlchami 182 x 152 metr, devorlari 10 metrgacha baland, ular boʻylab minoralar va ulkan darvoza saqlangan.

Qalʼa baland tepalik ustida turadi, shuning uchun unga piyoda koʻtarilishga toʻgʻri keladi. Tepadan Qizilqum choʻli va pastdagi Ayozkoʻl koʻli koʻrinadi. Koʻl yuzasi uzoqdan muzga oʻxshaydi, aslida bu tuz qatlami.

Bu qalʼalarni XX asr oʻrtalarida Sergey Tolstov boshchiligidagi Xorazm arxeologik ekspeditsiyasi oʻrgangan va majmuani Ayoz qalʼa 1, 2 va 3 deb uch qismga ajratgan.

Oʻtovlar lageri va Ayozkoʻl: tunab qolish kerakmi

Oʻtovlar lageri va Ayozkoʻl: tunab qolish kerakmi

Ayoz qalʼa etagida oʻtovlar lageri bor. Manbalarga koʻra, u martdan noyabrgacha ishlaydi. Tunab qolganlarga kechki ovqat va nonushta beriladi, xohlovchilar tuyada sayr qilishi mumkin.

Agar vaqtingiz boʻlsa, bir kecha qolish oʻzini oqlaydi: quyosh botayotganda qalʼa devorlari qizgʻish tusga kiradi, tunda esa shahar chirogʻi yoʻqligi sababli osmon yulduzlarga toʻla boʻladi. Bir kunlik sayohatda ham bu lagerda tushlik qilish qulay.

Noyabr oxiri va qishda lager yopiq boʻlishi mumkin, shuning uchun sovuq mavsumda borishdan oldin ochiqligini telefon orqali aniqlang.

Vaqtingiz qolsa: Guldursun va Qoʻy-Qirilgan qalʼa

Vaqtingiz qolsa: Guldursun va Qoʻy-Qirilgan qalʼa

Elliq qalʼa faqat uchta qalʼadan iborat emas. Guldursun qalʼa milodiy VII-VIII asrlarda eski poydevor ustida qurilgan va XII-XIII asrlarda kengaytirilgan. U Xorazmdagi eng katta qalʼa hisoblanadi, xom gʻisht devorlari baʼzi joylarda 15 metrgacha saqlangan.

Aylana shaklidagi Qoʻy-Qirilgan qalʼa Tuproq qalʼadan taxminan 30 km janubi-sharqda joylashgan va unga Toʻrtkoʻl tomondan borish qulayroq. Janbos qalʼa esa miloddan avvalgi IV asrda qurila boshlangan, uning minoralari yoʻqligi bilan boshqalardan ajralib turadi.

Bu qalʼalarning baʼziga qumli va botqoq yoʻllardan boriladi, shuning uchun ularni rejaga kiritsangiz, haydovchi yoʻlni biladimi, oldindan soʻrang. Hammasini koʻrish uchun 1-2 kun ajratish maʼqul.

Koʻp uchraydigan xatolar va amaliy maslahatlar

Koʻp uchraydigan xatolar va amaliy maslahatlar

Choʻl qalʼalariga birinchi marta borganlar koʻpincha bir xil xatolarga yoʻl qoʻyadi. Ulardan qochish uchun quyidagilarga eʼtibor bering:

  • Qalʼalar orasida doʻkon va kafe deyarli yoʻq: suv va yengil ovqatni Xivada oldindan oling.
  • Yozda kunduzi choʻlda juda issiq boʻladi: yoʻlga erta chiqing, bosh kiyim va quyoshdan himoya kremi oling.
  • Qalʼalarga kirish va oʻtov narxlarini joyida soʻrang, naqd pul olib yuring: choʻlda karta va internet doim ham ishlamaydi.
  • Faqat bitta qalʼani koʻrib qaytmang: uchala qalʼa bir-biridan farq qiladi va ular orasidagi masofa katta emas.
  • Xom gʻisht devorlar ustiga chiqmang va boʻlaklarini «esdalik» uchun olmang.

Eng yaxshi vaqt - bahor va kuz: havo moʻtadil, oʻtovlar lageri ham ishlaydi. Ertalab Xivadan chiqib, kechqurun qaytsangiz, bir kunda uchala asosiy qalʼani shoshilmasdan koʻrishga ulgurasiz.

Bolalar yoki keksa yoshdagi yaqinlaringiz bilan borsangiz, Ayoz qalʼaga koʻtarilishni oldindan hisobga oling: tepalikka chiqadigan soʻqmoq qumli va tik. Qulay, sirpanmaydigan poyabzal kiying, telefoningizni toʻliq quvvatlab oling va haydovchining raqamini yozib qoʻying.

Koʻp soʻraladigan savollar

Elliq qalʼa qayerda joylashgan?

Qoraqalpogʻiston Respublikasining Ellikqalʼa tumanida, Amudaryo deltasida. Xivadan mashinada 1-2 soatlik yoʻl.

Uchala qalʼani bir kunda koʻrish mumkinmi?

Ha. Eng qulay tartib: Qizil qalʼa, Tuproq qalʼa, Ayoz qalʼa va tushlik Ayoz qalʼa etagidagi oʻtovlar lagerida.

Oʻtovlar lageri qachon ishlaydi?

Manbalarga koʻra, martdan noyabrgacha. Sovuq mavsumda borishdan oldin ochiqligini aniqlang.

Qalʼalar YuNESKO roʻyxatidami?

«Qadimgi Xorazmning choʻl qalʼalari» 2008-yildan YuNESKO Butunjahon merosining dastlabki roʻyxatida turadi.

Mavzuga oid: Xiva Ichan Qala: birinchi marta borganlar nimalarni koʻrishi shart? · Moʻynoq kemalar qabristoni: Orol dengizini oʻz koʻzingiz bilan koʻrish uchun nimalarni bilish kerak? · Nukusdagi Savitskiy nomidagi butun jahonga mashhur sanʼat muzeyi

Manbalar

Maʼlumotlar tekshirilgan: 2026-yil noyabr.

●

Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.

Oʻxshash maqolalar