Rumuniyaning Djamana qishlogʻi sanoat chiqindilar koʻlida choʻkmoqda

Bugun esa, sanoat chiqindilarining 90 metr chuqurligi ostida yotibdi. Sayohatchi-fotograf va jurnalist Amos Cheppl (Amos Chapple) mahalliy fotograf Kiprian Xord (Ciprian Hord) bilan birgalikda, bundan 40 yil avval qishloq aholisi evakuasiya qilingan joyga, keldilar. U yerda faqatgina bir qancha odam qolgan. 

1970 yillarda Djamana (ha, bu birinchi surʼatdagi cherkovning huddi oʻzi).

1977 yil bahorida Ruminiyaning prezidenti va diktatori, mahalliy aholi oʻz ona qishloqlaridan koʻchishga tayyorlanishlari haqiqatdagi xabar bilan, geologlarni yuborgan edi. Aholining yashash joyi joylashgan togʻ yon bagʻridagi togʻda mis konlai topilgan edi. Odamlarga ularning uylari uchun kompaniya qilib - ikki ming dollarga yaqin mablagʻni taklif qilishdi. Djamanalik 300 ta oila oʻz ona yerlarini tark etib, butun mamlakat boʻylab tarqalib ketishgandi. 

Roziya Poyeni (Rosia Poieni) shaxtasida ishlar jadal surʼatlarda ketayotgan edi. U Evropadagi mis qazib olish boʻyicha ikkinchi eng yirik shaxta boʻldi.

Hukumat Djamana vodiysini yopish maqsadida toʻgʻon qurishdi va sanoat chiqindilari bilan ifloslangan suvlar, qachonlardir hosildor boʻlgan, aholi yashash yerlarini toʻldira boshladi. 

Toksik koʻlning sathi yiliga oʻrtacha bir metrga koʻtarilishda davom etmoqda. 

Koʻlning baʼzi qismlari shaxtaning kislotali ohova ariq suvlari oqib tushadigan joyga aylandi.

Bu yerning yashash uchun absolyut darajada yaroqsizligiga qaramay, oʻz oʻlkalarini hamma ham tashlab ketmagan.

Mariya Prata - ketmagan qishloqning 20 nafar aholsidan biri. Koʻlning sathi koʻtarilgan sari, odamlar tepaliklar boʻylab teparoqqa koʻchib oʻtmoqdalar. 70 yoshlik Mariya oʻzining butun bolaligini Djamanada oʻtkazgan, molxonada uxlagan. "Men bir tomondan, sigirlar esa boshqasida". 

Surʼatda Mariya va uning turmush oʻrtogʻi. Surʼat qilingandan bir necha yil oʻtgach, qishloqqa geologlar kelishgan. Bu ayol hayratlanarli darajada shaxtalar faoliyatiga tinch munosabatda. "Qilingan ish qilib boʻlindi. Qishloq vayron etildi. Xech boʻlmaganda odamlar uchun ish joylari bor". Biroq, boshqa shu yerda yashashga qolgan odamlar kabi, u hukumat bitta vaʼdalarini buzganlarini kechira olmaydi. 

Oʻz vaqtida qishloq aholisini ularning ajdodlari qabrlari koʻchirilishiga ishontirishgan edi. Biroq, bu hodisa shu boʻyicha yuz bermadi.

Ana Prata, 2012 yili vafot etgan, turmush oʻrtogʻining qabriga qarab turadi. Ayol uni shu yerga dafn qilishlarini xohlaydi. Qabr, uni Ananing ota-onasi va buvi va buvalarning qabrlarini ayanchli qismati yetmasligi uchun, toksik koʻldan balandda boʻlgan tepalikda joylashgan. 

Roziya Poyeni shaxtasi bosh direktori pressa bilan chiqindilar koʻli fonida gaplawmoqda. U eski qabrlar qismati haqida xech nima bilmaganligini taʼkidladi. Lekin, qabriston yonidagi cherkov koʻchirib oʻtilishi toʻgʻrisida ishontirib aytdi.

Bosh direltor, ularga pul kompensasiyasi toʻlangandan keyin ham vodiyda yashashga qolgan aholi, "bizning uylarimizda yashamoqdalar. Lekin, biz vaziyatga, ular shaxtalar ishlariga halal qilmagunlarigacha, sabr bilan munosabatda boʻlmoqdamiz", deydi. 

Mahalliy ahililardan biri fotografga cherkovning spilini besh yildan avval demontaj qilishga urunishganini aytdi. Biroq, ishlarni mahalliy aholining gʻazabli protestlari sababli toʻxtatishdi, dedi. Ammo, chiqindilar koʻlini koʻlining sathi koʻtarilishi davom etmoqda, hamda yaqin orada vodiyda xech kim qolmaydi.