Foydali

Kassada narx boshqacha chiqdimi? Narx yorligʻi, tarozi va chek boʻyicha haqingizni himoya qilishning 8 qadami

Javondagi yorliqda bir narx, kassada esa boshqa narx chiqsa, sotuvchi yorliqda koʻrsatilgan narxda sotishi kerak: isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish idoralari narx yorligʻini ommaviy oferta deb hisoblaydi. Siz yorliq va chekni suratga olasiz, farqni qaytarishni soʻraysiz, rad etishsa, rasmiy shikoyat yozasiz. Quyida qonunning qaysi moddalari sizni himoya qilishi, bozorda tarozida aldanmaslik, chekni QR-kod orqali tekshirish, chek berilmasa Soliq ilovasidan qanday foydalanish va doʻkondagi eng koʻp uchraydigan narx hiylalari haqida qadamma-qadam yozdik. Maqola umumiy maʼlumot uchun: aniq nizoda rasmiy manbaga yoki yuristga murojaat qiling.

Kassada narx boshqacha chiqdimi? Narx yorligʻi, tarozi va chek boʻyicha haqingizni himoya qilishning 8 qadami

Javondagi yorliqda bir narx, kassada esa boshqa narx chiqsa, sotuvchi yorliqda koʻrsatilgan narxda sotishi kerak: isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish idoralari narx yorligʻini ommaviy oferta deb hisoblaydi. Siz yorliq va chekni suratga olasiz, farqni qaytarishni soʻraysiz, rad etishsa, rasmiy shikoyat yozasiz.

Quyida qonunning qaysi moddalari sizni himoya qilishi, bozorda tarozida aldanmaslik, chekni QR-kod orqali tekshirish, chek berilmasa Soliq ilovasidan qanday foydalanish va doʻkondagi eng koʻp uchraydigan narx hiylalari haqida qadamma-qadam yozdik. Maqola umumiy maʼlumot uchun: aniq nizoda rasmiy manbaga yoki yuristga murojaat qiling.

Narx yorligʻi nega bunchalik muhim

«Isteʼmolchilarning huquqlarini himoya qilish toʻgʻrisida»gi qonunning 6-moddasiga koʻra, sotuvchi tovar haqida toʻgʻri maʼlumot berishi shart va bu maʼlumotlar roʻyxatida tovarning narxi hamda sotib olish shartlari ham bor. Shuning uchun javondagi yorliq oddiy qogʻoz emas, balki sotuvchining sizga bergan taklifi hisoblanadi.

Amaliyotda bu ishlaydi. 2025-yil aprel oyida Toshkentning Mirzo Ulugʻbek tumanidagi bir qahvaxonada xaridordan yorliqdagidan 4 000 soʻm qimmat olingan. Xaridor yorliq va chek suratini ilova qilib Raqobat qoʻmitasiga yozgan, kompaniya xatoni tan olib, uzr soʻragan.

Yana bir holat Ellikqalʼa tumanida boʻlgan: goʻsht doʻkoni taxtasida mol goʻshti 120 000 soʻm deb yozilgan, sotuvchi esa kilosiga 130 000 soʻm soʻragan. Isteʼmolchilar jamiyati mutaxassislari murojaatni koʻrib chiqqan va ortiqcha olingan pul xaridorga toʻliq qaytarilgan.

Kassada farq chiqsa: joyida nima qilish kerak

Kassada farq chiqsa: joyida nima qilish kerak

Eng muhimi, doʻkondan chiqib ketmasdan oldin harakat qilish. Uyga borgandan keyin farqni isbotlash ancha qiyinlashadi.

  • Kassadan uzoqlashmasdan chekni koʻzdan kechiring: tovar nomi, soni va narxi yorliqdagiga mosmi.
  • Javonga qaytib, yorliqni suratga oling: tovar nomi, narx va iloji boʻlsa sana koʻrinib tursin.
  • Chekni ham suratga oling, aslini esa tashlamang.
  • Kassir yoki maʼmuriyatga xotirjam ayting: «Yorliqda boshqa narx, farqni qaytaring».
  • Rad etishsa, kimdan va qachon gaplashganingizni yozib qoʻying.

Ovozni koʻtarish kerak emas. Kassir koʻpincha shunchaki yorliq almashtirilmaganini bilmaydi, maʼmuriyat esa odatda masalani joyida hal qiladi.

Bozorda tarozi: vazn va narxni tekshirish huquqi

Bozorda tarozi: vazn va narxni tekshirish huquqi

Xuddi shu qonunning 8-moddasida yozilgan: isteʼmolchi sotib olingan tovarning sifati, butligi, vazni va narxini tekshirish huquqiga ega. Yaʼni bozorda yoki doʻkonda «qayta tortib bering» deyish odobsizlik emas, qonuniy haqingiz.

  • Tortishdan oldin tarozi nolni koʻrsatayotganiga qarang.
  • Elektron tarozining ekrani sizga ham koʻrinib turishi kerak.
  • Qop, paket yoki idish ogʻirligi tovar vazniga qoʻshilmasligi kerak.
  • Narx taxtasida 1 kg uchun yozilganmi yoki bir dona uchunmi, aniqlab oling.

Uyda oddiy oshxona tarozisi boʻlsa, katta xariddan keyin tekshirib koʻrish foydali. Farq jiddiy boʻlsa, keyingi safar oʻsha sotuvchidan xarid qilishdan oldin oʻylab koʻrasiz yoki bozor maʼmuriyatiga aytasiz.

Chekni QR-kod orqali tekshiring

Bugun koʻpchilik doʻkonlarda elektron chek beriladi va unda QR-kod boʻladi. Soliq qoʻmitasi chekni telefon kamerasi bilan QR-kodni skanerlab yoki Soliq ilovasi orqali tekshirishni tavsiya qiladi.

2026-yil avgustidan elektron chekni soddalashtirilgan koʻrinishda ham ochish mumkin: unda faqat tovar yoki xizmat nomi, narxi va chekning yakuniy summasi qoladi. Toʻliq koʻrinish ham saqlangan, ikkalasi oʻrtasida istalgan payt almashish mumkin.

Bu ayniqsa katta xariddan keyin qulay: tovar ikki marta urilmaganini, chegirma haqiqatan qoʻllanganini va soni toʻgʻriligini bir qarashda koʻrasiz. Hisobni qoʻlda qayta sanashdan koʻra rasmiy elektron xizmatga tayanish xatoni kamaytiradi.

Odatiy xato: xaridor faqat yakuniy summaga qaraydi. Aslida tekshirish kerak boʻlgan narsa qatorlar: bitta mahsulot ikki marta oʻtgan boʻlsa yoki aksiya narxi oʻrniga oddiy narx yozilgan boʻlsa, yakuniy summa bir qarashda normal koʻrinadi, farq esa faqat qatorlarda koʻrinadi.

Chek berilmasa: «Soliq hamkori» orqali xabar berish

Baʼzi joylarda xaridorga chek umuman berilmaydi yoki «kassa ishlamayapti» deyishadi. Bunday holatda SoliqUz ilovasidagi «Soliq hamkori» tizimi orqali murojaat qilish mumkin.

Raqamlar tizim ishlashini koʻrsatadi: 2024-yilning yanvar-fevral oylarida shu yoʻl bilan Soliq qoʻmitasiga 17 800 ta murojaat kelgan, ulardan 16 646 tasi chek berilmagani haqida boʻlgan. Ayrim murojaatlar takroriy boʻlgani uchun rad etiladi, qolganlari boʻyicha sayyor soliq tekshiruvi tayinlanishi mumkin.

Murojaatga video yozuv ilova qilinsa, soliqchilar nazorat xaridini oʻtkazmaydi, chunki dalil allaqachon bor. Tekshiruvlarda karta yoki naqd pul uchun narx sunʼiy ravishda oʻzgartirilmaganligi ham koʻriladi.

Doʻkondagi narx hiylalari: nimaga eʼtibor berish kerak

Doʻkondagi narx hiylalari: nimaga eʼtibor berish kerak

Har bir farq ham aldov emas, lekin quyidagi holatlarda xaridorlar koʻp adashadi:

  • Yorliqdagi narx 100 gramm uchun yozilgan, siz esa uni butun qadoq narxi deb oʻylaysiz.
  • «Aksiya» narxi faqat ikkinchi dona yoki maʼlum miqdordan keyin ishlaydi va bu mayda harf bilan yozilgan.
  • Eski yorliq ustiga yangisi yopishtirilgan yoki tovar boshqa mahsulot yorligʻi ostida turibdi.
  • Chizib qoʻyilgan «eski narx» aslida hech qachon boʻlmagan.
  • Naqd va karta uchun turli narx aytiladi.

Katta va kichik qadoqni solishtirishda doim 1 kg yoki 1 litr narxini hisoblang. Agar yorliqdagi maʼlumot toʻliq boʻlmasa, qonunning 7-moddasiga koʻra isteʼmolchi yetishmayotgan maʼlumotni oqilona qisqa, koʻpi bilan uch kunlik muddatda berishni talab qilishga haqli.

Joyida hal boʻlmasa: qayerga shikoyat qilish

Avval doʻkon maʼmuriyatiga yozma ariza bering va nusxasini oʻzingizda qoldiring. Agar javob boʻlmasa yoki rad etilsa, quyidagi rasmiy yoʻllar bor:

  • Raqobatni rivojlantirish va isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish qoʻmitasi (raqobat.gov.uz).
  • Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish jamiyatlarining murojaat portali (murojaat.istemol.uz).
  • Chek berilmagan boʻlsa, SoliqUz ilovasidagi «Soliq hamkori».
  • Umumiy murojaatlar uchun Prezidentning Virtual qabulxonasi (pm.gov.uz).

Shikoyatga yorliq va chek suratini, xarid sanasi va vaqtini, doʻkon nomi va manzilini, kim bilan gaplashganingizni qoʻshing. Ariza matnini qisqa yozing: nima boʻldi, qancha farq chiqdi va nimani talab qilyapsiz (masalan, ortiqcha toʻlangan summani qaytarish). Dalil qancha aniq boʻlsa, masala shuncha tez hal boʻladi: yuqoridagi qahvaxona holatida xaridor xariddan bir hafta oʻtmay javob olgan.

Xaridorlar eng koʻp qiladigan 5 ta xato

Xaridorlar eng koʻp qiladigan 5 ta xato

Koʻp hollarda pulni qaytarib boʻlmaydi, chunki xaridor oddiy narsalarni qilmagan boʻladi.

  • Chekni olmaydi yoki darhol tashlab yuboradi.
  • Yorliqni suratga olmaydi, keyin esa uni almashtirib qoʻyishadi.
  • Uyga borib, bir necha kundan keyin eslaydi.
  • Faqat ogʻzaki janjal qiladi, yozma ariza bermaydi.
  • Shikoyatda doʻkon manzili va xarid vaqtini koʻrsatmaydi.

Bir necha ming soʻm arzimas tuyulishi mumkin, lekin oyiga oʻnlab xarid boʻlsa, farq sezilarli boʻladi. Bundan tashqari, har bir asosli shikoyat doʻkonni yorliqlarni oʻz vaqtida yangilashga majbur qiladi va bu keyingi xaridorlarga ham foyda.

Koʻp soʻraladigan savollar

Kassada narx yorliqdagidan qimmat chiqsa, qaysi narxda sotishlari kerak?

Isteʼmolchilar huquqlarini himoya qilish idoralari yorliqdagi narxni ommaviy oferta deb hisoblaydi, yaʼni sotuvchi yorliqda koʻrsatilgan narxda sotishi kerak. Yorliq va chekni suratga olib, farqni qaytarishni talab qiling.

Bozorda qayta tortib berishni soʻrasam boʻladimi?

Ha. Qonunning 8-moddasiga koʻra xaridor tovarning vazni va narxini tekshirish huquqiga ega.

Chek berishmasa nima qilaman?

SoliqUz ilovasidagi «Soliq hamkori» orqali murojaat qiling, iloji boʻlsa video yozuv qoʻshing.

Doʻkon farqni qaytarmasa qayerga yozaman?

Raqobat qoʻmitasiga (raqobat.gov.uz), isteʼmolchilar jamiyati portaliga (murojaat.istemol.uz) yoki Virtual qabulxonaga (pm.gov.uz).

Mavzuga oid: «Sotilgan tovar qaytarib olinmaydi» yozuvi qonuniymi? Doʻkonda tovarni 10 kun ichida qanday qaytarish mumkin · Qiziqarli maʼlumotlar: Xaridorlarning eʼtiborini tortadigan doʻkon hiylalari · Siz har kuni yoʻl qoʻyib kelayotgan 10 moliyaviy xato

Manbalar

Maʼlumotlar tekshirilgan: 2026-yil noyabr.

●

Odam.uz tahririyati. Har bir maqolani odam tekshiradi va sodda, jonli oʻzbek tilida yozamiz. Maqsadimiz - foydali boʻlish va vaqtingizni behuda sarflamaslik.

Oʻxshash maqolalar