Jinsi matosi tarixi: U dastlab nimaga moʻljallangan va nega aynan koʻk rangda?

19-asr oʻrtalarida, Levi Strauss onasi va ikki singlisi bilan AQShga koʻchib keladi. Bundan bir necha yil oldin Nyu-Yorkda mato sotish bilan shugʻullangan Levining ikki akasi AQShga koʻchishgan edi.

Oltin mehnat davri boshlanganida, Levi Strauss akalarining mollarini AQShning Gʻarbiy sohiliga, San-Fransiskoga olib ketdi.

Toʻsatdan mato oltin izlovchilarga roʻmol tikish maqsadida sotiladi. Qolgan materiallardan Strauss tikuvchiga shimlar tikishiga buyurtma bergan, ular sifat va qulaylik nisbati boʻyicha juda muvaffaqiyatli boʻlgan.

1853 yilda Strauss San-Fransiskoda “Levi Strauss & Co” kompaniyasiga asos soldi.

Aytgancha,  hozirgi kunga qadar dunyodagi eng mashhur jinsi ishlab chiqaruvchi kompaniya sanaladi.

Jinsi shimlarning katta muvaffaqiyati Straus ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi.

Gap shundaki, oltin konlarida ishlaydigan ishchilar koʻpincha shimlari noqulayligi va tezda yirtilib ketishidan shikoyat qilishgan. Aynan shu paytdan  Levi Amerikada paydo boʻldi. Shunday qilib, jinsilar juda qulay va juda bardoshli boʻlib chiqdi. Aslida ham aynan shu jihatlar 19-asrning ikkinchi yarmida jinslarining ajoyib mashhurligida hal qiluvchi omil boʻldi.

"Jinsi" soʻzi Genes soʻzidan olingan boʻlib,  italyan tilida Genuya - Italiyaning shimolidagi shahar maʼnosini anglatadi.

Aynan oʻsha yerdan jinsi mato 19-asr oxirida olib kelingan. Biroq, amerikaliklar bu soʻzni oʻz talaffuzlarida qoʻllashdi va shu bois "genes" soʻzi "jeans" odatiy talaffuz bilan "jinsi" ga aylandi.

Avvaliga bu soʻz matoning oʻzini anglatardi keyinchalik esa undan tikilgan shimlar shunday atala boshlandi. 

Jinslar dastlab ikki rangda ishlab chiqarilgan: koʻk va jigarrang. Moviy rang indigo boʻyogʻining arzonligi tufayli ishlatilgan. Bundan tashqari, butun mato emas, faqat transvfer iplar boʻyalgan.

Har bir yuvishda boʻyoq ham yuvilib, jinsi yumshoqroq boʻlib, tananing shaklini oldi.

Tabiiyki, isteʼmolchilar koʻk jinsilarini afzal koʻrishdi, shuning uchun jigarrang jinsi tezda yaroqsiz boʻlib qoldi va ularni ishlab chiqarish kamaytirildi.