Lyublyana koʻchlarida osmon qanchalik moviy ekanligini oʻlchaydigan asbob bor

Faqat 1859 yilda fenomenni irland fizigi Djon Tindal toʻgʻri tushintirib berdi, lekin faqat lord Reley bir necha yildan soʻng buni batafsil oʻrgandi va tarqalayotgan yorugʻlikni shiddatliligi toʻlqin uzunligiga bogʻliq ekanligilini aniqladi. Bu tushuncha “Rele tarqalishi” nomini oldi. 

Tindal va lord Reley bu vazifani ustidan ishlashidan 70 yil oldin, jeneva meteorologi Oras Benedikt de Sossyur unga boshi bilan shoʻngʻidi. Koʻpchilik alpinism asoschisi deb hisoblagan togʻ sayirlarini katta ishqibozi de Sossyur,  tsianometr nomli oddiy oʻlchash asbobini oʻylab topgan, shu asbob unga osmonni moviylik darajasini aniqlashga imkon bergan.

De Sossyur tahmin qilgan – va bu toʻgʻri tahmin edi, - moviylik darajasi atmosferadagi havoda osilgan parchalar va suv bugʻI soniga bogʻliq, ularni u “tiniq boʻlmagan bugʻlanishlar” deb atagan. 

De Sossyur tsianometrida 53ta taqsim bor edi, oqdan qoragacha, bir hil koʻk tuslar orqali aylanma boʻyicha. Tadqiqotchi oʻzining asbobini osmon fonida ushlab turgan, uni rangini togʻlar ustida oʻlchash uchun, va bu maʼlumot asosida ob-havoni bashorat qilish uchun.  

227 yildan soʻng sloven rassom Martin Britselj Baraga, Lyublyanada de Sossyur hotirasiga ajoyib yodgorlik oʻrnatdi. Sloven poytahtidagi haykal – oddiy haykal emas, balki de Sossyurni asl tsianometridan aniqlik boʻyicha ustunlik qiladigan, faoliyat olib boruvchi asbobdir.

Oyna va poʻlatdan yasalgan, balandligi 3,3 metr, osmon rangini oʻlchab oʻz rangini oʻzgartiradi, osmonni moviy rangiga ideal toʻgri kelishi uchun.  Bundan tashqari ichida kompyuter bor, u onlayn maʼlumotlar bazasidan havo sifatidan maʼlumot oladi va havoni ifloslanish darajasini koʻrsatadi, rangli shkalada qizildan yashilgacha real vaqt tartibida. Tsianometr vaqti-vaqti bilan osmonni rasmga oladi va rasmlarni tarmoqli maʼlumotlar bazasiga joʻnatadi.     

Tsianometr Lyublyanada energetic avtonomdir, chunki quyosh energiyasida ishlaydi.