Palov, YUNESKO merosi
2016-yilda palov tayyorlash madaniyati va anʻanalari YUNESKOning nomoddiy madaniy meros roʻyxatiga kiritildi. Yaʻni palov endi butun insoniyat merosi deb tan olingan. Bu roʻyxatda Oʻzbekistondan yana Navroʻz, Shashmaqom, Boysun madaniyati va askiya ham bor.
Mingdan ortiq turi bor
Palovning bitta retsepti yoʻq. Mutaxassislar uning mingdan ortiq turini sanaydi. Har bir hudud oʻzinikini pishiradi: Fargʻona palovi, Toshkent palovi, Samarqand palovi, Buxoro palovi. Hatto baliqdan tayyorlanadigan palov ham bor: Amudaryo va Sirdaryo boʻyida uni osetr baligʻi bilan pishirishadi.
Samarqand palovi qatlamli boʻladi
Samarqand palovining oʻziga xosligi shundaki, uni aralashtirmay, qatlab pishirishadi: pastda guruch, ustida sabzi, eng tepada goʻsht. Sekin olovda damlanadi va tovoqqa ham shu tartibda tortiladi: guruch pastda, goʻsht tepada. Fargʻona palovida esa hamma narsa qozonda aralashtiriladi.
Ibn Sino palovni dori sifatida tavsiya qilgan degan rivoyat bor
Palovning kelib chiqishi haqida bir nechta rivoyat yuradi. Biriga koʻra, uni Iskandar Zulqarnayn qoʻshini uchun oʻylab topishgan, uzoq yurishda kuch beradigan ovqat sifatida. Ikkinchi rivoyat esa buyuk tabib Abu Ali ibn Sino bilan bogʻliq: u palovni holsizlangan bemorga quvvat beruvchi taom sifatida tavsiya qilgan deyiladi. Bular rivoyat, aniq tarixiy dalil emas, lekin palov oʻrta asr Sharq risolalarida haqiqatan tilga olingan.
Bitta qozonda 1000 kishiga pishiriladi
Katta toʻylarda 500–1000 kishiga moʻljallangan palov oddiy hol. Buning uchun ulkan qozonlar va tajribali oshpaz kerak. 2017-yilda Toshkent viloyatining Olmaliq shahrida bir martaga 6 tonna palov tayyorlangan. Bu Oʻzbekistondagi eng katta palovlardan biri sifatida qayd etilgan.
Palovni koʻpincha erkaklar pishiradi
Koʻp uyda kundalik ovqatni ayollar tayyorlaydi, lekin palovga kelganda, ayniqsa toʻy yoki katta davrada, koʻpincha erkaklar qozon boshiga oʻtadi. Yaxshi palov pishira olish yigit uchun alohida mahorat sanaladi. Oshpazlikni otadan oʻgʻilga oʻtkazadigan oilalar ham bor.
Har shaharning oʻz palovi bor
Toshkentda bayramlarda «Bayram oshi» pishiriladi. Andijonda palovga uzum bargidan tayyorlangan «qovatoq» qoʻshishadi. Xorazmda esa palovning «chalov» degan oʻziga xos turi bor. Qaysi hududning palovi eng mazali degan bahs esa hech tugamaydi.
Koʻp beriladigan savollar
Palov qachon YUNESKO roʻyxatiga kirgan?
2016-yilda, nomoddiy madaniy meros sifatida.
Palovning nechta turi bor?
Mingdan ortiq. Har hudud, baʻzan har oila oʻz retseptiga ega.
Samarqand va Fargʻona palovi nimasi bilan farq qiladi?
Samarqand palovi qatlab pishiriladi va aralashtirilmaydi, Fargʻona palovi qozonda aralashtiriladi.
Palovning asosiy masalliqlari nima?
Guruch, goʻsht, sabzi, piyoz, yogʻ va ziravorlar (zira, tuz). Baʻzi turlariga noʻxat, mayiz, sarimsoq qoʻshiladi.
Сообщения из Facebook