Oʻzbekistonning Qizil kitobidagi noyob qushlari

Jingalak saqoqush

Oʻrta Osiyodagi eng yirik qushlardan biri. Tumshugʻi uzun va yalpoq, pastida baliq saqlash uchun teridan qopchasi bor. Oʻzbekistonda Orolboʻyi, Amudaryo va Aydar-Arnasoy koʻllarida qoʻnim topadi. Soni yildan yilga kamayib bormoqda, shuning uchun Qizil kitobga kiritilgan va uni ovlash qatʻiy taqiqlangan.

Pushti saqoqush

Jingalak saqoqushning qarindoshi, lekin pati pushti tusda. U ham xuddi shunday yirik suv qushi: panjalari pardali, suvda yaxshi suzadi. Bahorda mart-aprelda uchib keladi, kuzda sentabr-noyabrda uchib ketadi. Oʻzbekistonda saqoqushlarning bir qismi qishlab ham qoladi.

Itolgʻi

Yirtqich qush, kuchli va tez uchuvchi lochin. Aynan shu sifatlari unga baxtsizlik keltirdi: itolgʻi qimmatbaho ov qushi sifatida qoʻlga olinadi va qora bozorda sotiladi. Oʻzbekistonda itolgʻini noqonuniy saqlagan yoki sotmoqchi boʻlganlar katta jarimalarga tortilmoqda. Qizil kitobga kiritilgan, soni keskin kamaygan.

Zarafshon qirgʻovuli

Qirgʻovulning Oʻzbekistonga xos alohida turi, Zarafshon vodiysida yashaydi. Rang-barang, chiroyli pati bilan ajralib turadi. Noqonuniy ov tufayli soni kamaygani uchun Qizil kitobga kiritilgan. Uni ovlagan shaxslarga qonun boʻyicha jarima va tabiatga yetkazilgan zarar undiriladi.

Qorabosh saʼva

Kichkina sayroqi qush, lekin ovozi ajoyib: sayraganda ohangini 20 martagacha oʻzgartiradi. Aynan shu chiroyli sayrashi unga zarar keltirdi: odamlar uni qafasda saqlash uchun ommaviy tutib, bozorda sotgan. Natijada soni juda kamaygan va qush Qizil kitobga kiritilgan.

Oq laylak

Laylak oʻzbek xalqiga juda yaqin qush, u haqida qoʻshiqlar aytilgan, kelishi yozdan darak deb bilingan. Ammo bugun oq laylak ham himoyaga muhtoj: Oʻzbekistonda uni noqonuniy ushlab sotishga urinishlar qayd etilgan, bunday holatlar uchun jarima belgilangan. Laylak uy tomlariga, ustunlarga in quradi va odamga yaqin yashaydi.

Koʻp beriladigan savollar

Oʻzbekiston Qizil kitobiga nechta qush kiritilgan?
Soʻnggi nashrga koʻra 51 tur qush.

Nega qushlar yoʻqolib bormoqda?
Asosiy sabablar: noqonuniy ov (ayniqsa chiroyli sayroqi va ov qushlari), yashash joylarining qurishi va suv havzalarining kamayishi.

Noyob qushni tutib sotsa nima boʻladi?
Bu qonunan taqiqlangan. Qizil kitobdagi qushni ushlagan yoki sotgan shaxsga jarima solinadi va tabiatga yetkazilgan zarar undiriladi.

Qaysi qush faqat Oʻzbekistonda uchraydi?
Zarafshon qirgʻovuli, Zarafshon vodiysiga xos tur.

Yana oʻqing: Oʻzbekistonning noyob hayvonlari